زمانى كه خبر رحلت خاقان مغفور « فتحعلى شاه » طاب ثراه به تبريز رسيد قائم مقام در خدمت شاهنشاه غازى محمد شاه بطهران آمده و صدارت يافت ، ميرزا تقى خان در اين هنگام تبريز بود و در ادارهء « محمد خان زنگنه امير نظام » كه پيشكار مستقل آذربايجان بود مشغول خدمات دولتى گشت و فيصل قشون آذربايجان و پرداختن حقوق ايشان بميرزا تقى خان مفوض گشت و وزارت نظام يافت .
سنهء هزار و دويست و پنجاه و سه هجرى شاهنشاه غازى محمد شاه محض اظهار يگانگى با دولت روسيه حضرت وليعهد ناصر الدين ميرزا را ( اعليحضرت اقدس ناصر الدين شاه خلد اللّه ملكه ) مقرر فرمودند كه از تبريز بتفليس و ايروان تشريففرما شوند « 1 » و از ( نيكلا ) امپراطور روسيه كه بگرجستان آمده بود احوالپرسى فرمايند در اين هنگام كه حضرت ولايت عهد هفت ساله بودند ، به طرف ايروان روان شدند در خدمت ايشان محمد خان امير نظام و حاجى ملا محمود نظام العلما و ميرزا تقى خان وزير نظام و بعضى از رجال دولت التزام ركاب داشتند ، بعد از ملاقات امپراطور بخوشى و شادكامى مراجعت بتبريز فرمودند .
هامش
روز شانزدهم شوال 1244 قمرى از تبريز به سمت تفليس حركت كردند . اعضاء هيئت عبارت بودند از محمد خان زنگنه امير نظام ، حاجى ميرزا مسعود انصارى و ميرزا تقى فراهانى كه همين امير كبير بعدى باشد . ( براى اطلاع از تفصيل مراجعه شود به سفرنامهء خسرو ميرزا ، در نشريهء سوم ، دورهء سوم وزارت امور خارجه ) .
( 1 ) - در سال 1253 ق . موقعى كه محمد شاه در محاصرهء هرات مشغول بود به وى خبر رسيد نيكلاى اول امپراطور روسيه به عزم گردش و بازديد به قسمتهاى قفقازيهء جنوبى و مرزهاى ايران مىآيد و به سرحد ممالك شاهنشاهى نزديك مىشود .
محمد شاه فورا مأمورى از خراسان به طهران نزد فرهاد ميرزا معتمد الدوله كه از طرف شاه در طهران نايب ولايت بود ، فرستاد كه تحف و هدايائى به تبريز نزد امير نظام محمد خان زنگنه بفرستد و او را مأمور كند كه به همراهى وليعهد ناصر الدين ميرزا كه در حدود هشت سال داشت به عنوان استقبال و اظهار ملاطفت از جانب پادشاه ايران عازم ايروان گردد .
پس از وصول تحف و هدايا امير نظام با وليعهد و جمعى ديگر از اعاظم كه ميرزا محمد تقى وزير نظام ( اميركبير بعدى ) نيز در جزو آنها بود ، عازم ايروان شدند و در ماه رجب 1253 به آن شهر رسيدند . شرح اين مسافرت و ملاقات وليعهد و همراهانش با امپراطور روسيه در روضة - الصفاى ناصرى جزو وقايع آن سال بطور مشروح ذكر شده است .