شرح حال مرحوم حاجى ميرزا آقاسى « 1 »
جناب حاجى ميرزا آقاسى شخص اول « 2 » اسم ساميش ، ميرزا عباس است خلف الصدق ميرزا مسلم ايروانى است كه مسلم زمان بود و از نجباى عصر و فضلاى شهر بشمار مىآمد ظهورش از سلسلهء بيات « 3 » است و از كمالات قصورى نداشت و
هامش
( 1 ) - براى اطلاع از حالات حاجى ميرزا آقاسى مراجعه شود به سلسله مقالات مفصل آقاى حسين سعادت نورى در مجلهء يغما و نيز كتاب انتقادى به نام ( رسالهء دستور الاعقاب ) تأليف آقا مهدى نواب تهرانى ، نسخهء خطى ، كتابخانه دانشكدهء حقوق ، دانشگاه تهران .
( 2 ) - « چون حاجى ميرزا آقاسى زشت مىداشت كه كس ، او را وزير خطاب كند يا صدر - اعظم خواند و رتبت خويش را در حضرت پادشاه برتر از اين القاب مىپنداشت ، همى بر زبان داشت كه چون نصرت پادشاه اسلام فرض است و مرا در خدمت محمد شاه عقيدتى به كمال باشد ، روزى چند زحمت اين خدمت بر خويش مىنهم و دامن تقواى خويشتن به پليديهاى دنيوى آلوده مىسازم ، تا « محمد خان زنگنه امير نظام » از آذربايجان برسد و زمام امور را به دست گيرد و پشت مناشير پادشاه را چنان كه قانون وزيران است ، خاتم نمىنهاد و اهالى دول خارجه چون دانستند كه حاجى ميرزا آقاسى لقب صدارت و وزارت را مكروه مىدارد او را « شخص اول ايران » خطاب كردند و اين لقب را پسنده داشت . » ناسخ التواريخ » جلد دوم قاجاريه ، چاپ قائم مقامى ، ص 40 .
( 3 ) - بيات ، از قبايل اغز ( تركمن ) ، اين قبيله در فتوحات سلاجقه در آسياى صغير شركت داشت .
در قرن هشتم هجرى ، اين قبيله در سوريهء شمالى در بين تركمنها ديده مىشود . از شعبه هاى مهم آن « شام بيات » بود . بياتهاى سوريهء شمالى در قرن نهم هجرى در فعاليتهاى « آق قويونلو » سهيم بودند . در قرن دهم در ايران و مخصوصا در كزاز و كرهرود تا جنوب همدان فعاليت داشتند .
تعداد آنها را ده هزار چادر تخمين كردهاند و بعدا ( ظاهرا براى تميز آنها از ساير -