بنابراين هرگاه مطالب يادداشتها مانند متن كتاب يكدست نباشد براى آنست كه فرصت كافى براى پرداخت آنها نيافتهاند و عين يادداشتها بىكموكاست بچاپ رسيده است .
تاريخ يك ملّت تنها شرح جنگها و صلحها و توسعهء مرزها و كشتارها و گرفتن و پسدادن زمينها نيست بلكه وضع كشوردارى و اجتماعى و زندگى و طرز فكر و كار روزانه آن مردم است كه تاريخ يك مرز و بوم و تمدّن آن را بوجود ميآورد و ارزنده ميسازد .
در زمان قاجاريّه مردم چگونه زندگى ميكردند عزا و عروسى آنها چگونه بود . دولت چگونه كشور ميراند .
سرجنبانان كىها بودند و چرا بودند . طرز زندگى و كار فلان بابا شمل چالهميدانى چون بود . عيدها و تعزيهها چگونه برگذار ميشد . مردم چه ميخوردند و چه ميپوشيدند . مردم كوچه و بازار چه زبانى حرف ميزدند و منشيان و مستوفيان همان زبان را چگونه مينوشتند . مردم يك گوشه از جهان را بيشتر ميتوان از روى اين ريزهكاريها شناخت تا مثلا عقد فلان قرارداد جنگ و صلح .
در كتاب حاضر كه نمونهايست از يك تاريخ اجتماعى ، تمام اين نكات در نظر گرفته شده و مطالب با بيطرفى تشريح شده . بر من نيست كه كار پدر را بستايم . چه مشك آنست كه خود ببويد . امّا اين كتاب راهنماى ارزندهئى تواند بود براى علاقمندان علوم اجتماعى ما كه در روشن ساختن تمدّن اين عصر وقت ميسوزانند .
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى ) — صفحة شناسنامه 8
مساهمون: عبدالله مستوفى
صشناسنامه ٨