تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شاه اسماعيل نامه ( فارسى ) — صفحة 17

مساهمون:

ص١٧
صفا 38 با استناد به نسخه‌اى ديگر بيت نخست اين مثنوى را همانند بيت آغازين شاه اسماعيل‌نامه آورده (
خداوند بىچون خدايى تو راست / * بر اقليم جان پادشاهى تو راست
) كه صحيح نيست .

7 . عمدة الاشعار

بنابر گفتهء شاعر در مقدّمهء زبدة الاشعار ، اين اثر در « حرم معظّم [ كعبه ] بنياد كرده ، در صفت كعبه و مدينه و بعضى احوال ديگر كه مناسب بود » . زمان سرايش اين منظومه سال 965 ق است و نسخه‌اى از آن در آستان قدس محفوظ است . بيت نخست اين مثنوى چنين است :
الهى قاسمى را راه بنماى * زبانش را به بسم اللّه بگشاى

8 . زبدة الاشعار

نام ديگر اين مثنوى در مقدّمهء اين اثر « جواب مخزن الاسرار » آمده است . اين منظومه در 976 ق در 4400 بيت به بحر سريع مسدّس مطوىّ مكشوف ( مفتعلن مفتعلن فاعلن ) سروده شده است . بيت نخست اثر عبارت است از :
بسم اللّه الرّحمن الرّحيم * حبل متين است و ره مستقيم
دو بيت زير در تاريخ و تعداد ابيات اين مثنوى است :
جمله گهرهاش ز روى عدد * چارهزار آمده و چارصد « ظلّ الهى » كه بود بىزوال * شامل حالم شده تاريخ سال
قاسمى در اين اثر مقدّمهء مستوفايى دربارهء آثار خود ذكر كرده كه ذكر آن به لحاظ بررسى نثر شاعر خالى از فايده نيست . اين مقدّمه چنين است : « الحمدللّه و المنّه كه توفيقات سبحانى و تاييدات يزدانى شامل حال و متكفّل احوال اين شكسته‌بال يعنى قاسمى حسينى جنابدى شده ، از ترتيب نظم دو شاهنامهء حقيقى تحقيقى فارغ البال شد ، و آن اوّلين شكوفه‌اى بود كه از نهال ، مرا سر زد ، و بعد از آن ميوه‌اى كه از شاخ اميد حاصل شد كتاب ليلى و مجنون بود ، كه عشّاق بانوا را از مطالعهء آن شوق و نيازى تازه و خوبان آفاق را عشوه و نازى بىاندازه حاصل شد ، و بعد از آن نسخهء گوى و چوگان بود كه به كارنامه موسوم است كه چون چوگان زلف دلبران گوى