اين كتاب چنان كه از توضيح ناصر الدين منشى و ابو القاسم كاشى بر ميآيد نه تنها اختصاصا شامل وقايع سلجوقيان كرمان ، بل شامل تاريخ كرمان كلا نيز بوده است ؛ منتهى دورهء سلجوقيان ، چون عصر حيات مئولف بوده ، در آن كتاب بشرح آمده بوده است .
ازين كتاب تا سال 1326 شمسى جز نام و نشانى نداشتيم . درين وقت آقاى دكتر مهدى بيانى ، با تحقيقى بليغ كه به عمل آورده بودند ( و توضيح آن را در مقدمهء ايشان بر تاريخ افضل بايد ديد ) ، قسمتهائى ازين كتاب را با دلايل و براهين قاطع از چند كتاب تاريخى ديگر كه عينا مطالب بدايع الازمان را نقل كرده بودند ( خصوصا تاريخ محمد بن ابراهيم ) جمعآورى و سپس التقاط نموده قسمتى از بدايع الازمان را تقريبا گردآورى نمودند كه البته اين كتاب اگرچه بدايع نيست ولى بوئى و شميمى از آن كتاب پرارج دارد .
كتب مورد استفادهء آقاى دكتر بيانى عبارت بودهاند از تاريخ محمد بن ابراهيم و جامع التواريخ حسنى ابن شهاب يزدى و مجمع التواريخ حافظ ابرو و زبدة التواريخ ابو القاسم كاشى . آقاى دكتر بيانى قسمتهائى را كه در اين كتب با يك عبارت نوشته شده و با سياق متن كتاب همراه نبوده و علاوه در جايى عنوان نقل از بدايع را داشته است ، به حق ، انشاء افضل پنداشته و آن را استنساخ و جمع و تدوين نموده و بنام بدايع الازمان در 118 صفحه چاپ نمودهاند .
همانطور كه گفتيم اين كتاب ، همهء بدايع الازمان و اصل آن نيست و معلوم نيست تا چه حد نزديك به آن باشد ، ولى بهرحال قسمتهائى است ازين كتاب عظيم كه بكوشش آقاى دكتر تنظيم شده است .
دربارهء تاريخ تنظيم بدايع ، مرحوم اقبال مينويسند : « ظاهرا افضل در حوالى سال 602 ، موقعى كه اين ناحيه بين اتابك فارس سعد بن زندگى و قطب الدين مبارز امير شبانكاره و عمال سلطان محمد خوارزمشاه مورد نزاع و كشمكش بود ، جامهء عمل پوشيده و به صورت كتابى مشروح بنام « بدايع الازمان فى وقايع كرمان » درآمده است .
تاريخ كرمان ( سلجوقيان و غز دركرمان ) ( فارسى ) — صفحة مقدمه 85
مساهمون: محمد ابراهيم باستانى پاريزى
صمقدمه ٨٥