قطب الدين اتابك محمد بزقش [ متوفى هشتم رمضان 582 هجرى ] مردى حليم خردمند عاقل بود و در آداب سپاهيگرى كشيده عنان و دانسته . در اواخر عهد ملك طغرل ، او را منصب دادبگى دادند [ قطب الدين عاقبت اتابك شد ] اگر مؤيد الدين ريحان خواست و گر نه ، و همگى كار كرمان بازوى افتاد و احوال او در ارتفاع و انخفاص ، مرة هكذا و مرة هكذا . . . و من در خدمت او بودم و ديوان انشاء او به من مفوض . . . « 1 »
محمد بن ابراهيم نيز گويد : « افضل الدين ابو حامد كه معروف است به افضل كرمانى و دبير اتابك محمد بن اتابك بوزقش بوده و در محفل پسران طغرلشاه رتبت جلوس داشته » « 2 » ،
قطب الدين اتابك محمد فرزند اتابك بزقش از امراى طغرلشاه بود و پس از مرگ پدر به دادبگى و شحنگى كرمان رسيد و چندى بعد از آن مقام اتابكى يافت .
در آغاز اختلافات پسران طغرلشاه ، اتابك ابتدا با بهرامشاه بود ولى چندى نگذشت كه بدرگاه ملك ارسلان آمد و مقام اتابكى يافت . اتابك محمد براى نجات كرمان و پيشرفت كار ملك ارسلان كوشش فراوان كرد و از هردرى مثل دربار « ايگ » و درگاه اتابك زنگى و اتابك يزد كمك خواست ولى نتيجه نداد و بالاخره با قتل ملك ارسلان آمال او به خاك رفت . اتابك در دستگاه غز نيز مدتى سر كرد ولى سودى نبخشيد ، بالاخره در هشتم رمضان سال 582 هجرى در كرمان وفات كرد . « 3 »
در سال 562 خراجى ( - 569 ه . ) بين ملك ارسلان و بهرامشاه در « راين » جنگ در افتاد ، لشكريان بهرامشاه كه بيشتر از خراسان آمده بودند ، حمله كردند ولى ملك ارسلان و اتابك محمد ايستادند و بالاخره پيروز شدند و لشكريان خراسان گريختند . اما در كرمان خبر را بالعكس رسانيده بودند و مردم كرمان كه به اشتباه خبر شكست ارسلان و اتابك محمد را شنيده بودند در وحشت افتادند و عدهء زيادى از رجال و معاريف از شهر گريختند ، من جمله افضل ؛ خود گويد :
هامش
( 1 ) - بدايع ص 36
( 2 ) - همين كتاب ص 47
( 3 ) - همين كتاب ص 153