بوده است نه شهداد « 1 » .
مطلب ديگرى كه اصالت نسبت قسمت عمدهء تاريخ سلاجقهء را به محمد بن ابراهيم مىرساند اينست كه اين نويسنده و مورخ ( غارتگرنه ، بل امانتدار ) در بيشتر صفحات كتاب خود ، هرجا از افضل مطلبى نقل كرده ، نام او را به صراحت برده است و در فضايل او نيز شرحى پرداخته و بنابراين همان كارى را كرده است كه امروز مورخين دقيق و امانتدار ميكنند : . . . « افضل كرمانى گويد كه من از دور مىشنيدم كه . . . » « به نحوى كه افضل الدين ابو حامد احمد بن حامد كه معروف است نقل كرده و چون بر قول او اعتماد است اكثر احوال قاورد شاه از تاريخ او استخراج شده بقلم مىآيد » . . . « افضل الدين ابو حامد احمد بن حامد الكرمانى در تاريخ بدايع - الازمان فى وقايع كرمان مىگويد كه . . . » و . . . و . . . .
در مورد سبك انشاء او نيز بايد گفت كه البته سبك قسمت عمدهء تاريخ سلاجقه با سبك دورهء صفوى تباين دارد ، ولى اين سبك و شيوهء نگارش را ما در همان قسمتهائى كه مطمئنا از محمد بن ابراهيم دانستهايم نيز مىيابيم و مثل اينكه چون اغلب در تأثير افضل واقع بوده است سبك گفتار او نيز به تقليد افضل است ، و گرنه هرگز نميتوان تمام كتاب مورخى را مربوط به قرن يازدهم از افضل كرمان ( مورخ صاحب عقد العلى مؤلف بسال 584 ه و احتمالا متوفى در 615 ه ) دانست و حال آنكه در كتاب او اين جمله را كه حاوى شعر حافظ - متوفى 792 - است نيز خواند :
« . . . املح المتقدمين و افصح المتأخرين حافظ شمس الدين محمد شيرازى در باب چنين صوفيان گفته :
صوفى نهاد دام و سر حقه باز كرد * بنياد مكر با فلك حقهباز كرد
بازى چرخ بشكندش بيضه در كلاه * زيرا كه مكر و شعبده با اهل راز كرد » « 2 »
هامش
( 1 ) - هدايت گويد : « احمد بن ابو حامد الكرمانى از فضلاى گرانمايه و مترسلين بلند - پايهء عهد خود بوده است ، موطنش بردسير و كوبنان و در آن ولايت به علم و فضل و حكمت طبيعى نادرهء دوران » ( مجمع الفصحاء ص 94 )
( 2 ) - ص 74 متن كتاب