محمد روزبهان « 1 » توبه كرده بود و خرقه پوشيده ، قارورهء توبت بر سنگ زد و گليم خرقه بر آتش نهاد و ديگر باره اتابك شد ! و لشكر شهر برگرفت و به سيرجان شد بر تمنّاء آنكه امير خطلخ آيبهء ايازى مددى كند .
و روزى چند علوفه بيرون برد ، چون بمقتضاى آيت و «
ما تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ
» « 2 » [ و ] فرمودهء : « اذا اراد اللّه قبض عبد بارض جعل له فيها حاجة » « 3 » مؤيّد الدين را شراب عمر به درد رسيده بود و مدت بقا به آخر كشيده ، در آن خاك او را بخواندند . لبيك اجابت گفت . و او را در رباط خواجه على « 4 » به سيرجان دفن كردند ، و لشكر بىهيچ مراد بازگرديد .
هامش
( 1 ) - ابو محمد مشهور به شيخ شطاح پسر ابو نصر بقلى فسائى است كه در بلدهء فسا متولد گشته در شيراز تربيت يافت . در جميع علوم رسمى مرتبهاى عالى داشت ، تفسير عرايس و كتاب الانوار فى كشف الاسرار و شطحيات فارسى و عربى از آثار اوست ، مدتى در مكهء معظمه مجاورت نمود ، غالبا طواف را بر بام كعبه مىنمود .
فوت روزبهان در نيمه محرم سال 606 در شيراز اتفاق افتاد . او مدت پنجاه سال در جامع عتيق شيراز همت بر نصيحت خلايق مىگماشت ، و در خانقاه خود مدفون گرديد ، از اوست :اگر آهى كشم صحرا بسوزد * جهانرا جمله سر تا پا بسوزد
بسوزم عالم ار كارى نسازى * چه فرمائى ، بسوزم يا بسازى ؟( از فارسنامهء ناصرى ص 147 و حبيب السير ج 2 ص 331 ) اين نام در متن ليدن به صورت شيخ شمس الدين محمد روزبهان آمده است و مرحوم قزوينى در حاشيهء كتاب خود نوشتهاند كه چنين كسى كه در زمان مؤيد الدين قابليت دستگيرى چنين اميرى را داشته باشد نميتوان شناخت و بنابراين تصحيح فرمودهاند كه مسلما مقصود همان ابو محمد روزبهان بقلى بوده و گرچه لقب شمس الدين در جائى براى روزبهان نيامده است .
( 2 ) - هيچكس نميداند كه در چه سرزمينى خواهد مرد . ( قرآن كريم قسمتى از آيهء 34 از سورهء لقمان )
( 3 ) - و چون خداى خواهد كسى را در جائى قبض روح كند ، او را در آن سرزمين حاجتى و نيازى خواهد نهاد .
( 4 ) - ظاهرا اين رباط ، بايد همان مقبرهاى باشد در حدود نصر آباد سيرجان كه گويا مدفن شاه بن شجاع كرمانى نيز همانجا بوده است . خواجه على [ شيخ ابو الحسن على بن خواجه حسن سيرجانى ] از صوفيهء بزرگ آنحدود و مراد شاه بن شجاع بوده ، و ظاهرا شاه شجاع در مقبرهء پير به خاك سپرده شده و مدفن او سالها برجاى بوده است كه شاهرخ تيمورى چون در 819 بجانب كرمان آمد ، بروايت حافظ ابرو ، در سيرجان « به زيارت مرقد منور و مشهد معطر شاه شجاع كرمانى توجه نمود . » ( جغرافى ورق 163 ) ، و رجوع به شد الازار ص 181 شود .