گفتار در محاربهء ملك تورانشاه و ملك ارسلان و بقتل آمدن ملك ارسلان
چون تورانشاه و ايبك به در جيرفت رسيدند در ماه ارديبهشت سنهء 566 خراجى موافق غرّهء رمضان سنهء 572 هجرى « 1 » ، ملك ارسلان و اتابك محمد با حشمى كه حاضر بود بيرون شدند . و بر در جيرفت التقاء افتاد ، بعد از آنكه آسياء حرب در دوران آمده دانهء عمر ارباب طعن و ضرب را آرد كرد ، در اثناء محاربه - از مكمن قضاء بد - تيرى بر پهلوى ملك ارسلان آمد ، و چون اواخر ارديبهشت بود و هواى جيرفت به غايت گرم « 2 » ، و ملك ارسلان خفتانى گران در برداشت و در حرب تردّد بسيار كرده ، از زخم تير و ثقل پوشش و هواى گرم روى باز جيرفت نهاد .
و در موضعى كه آن را شهرستان خوانند از مركوب جدا شد .
لشكر كرمان را ازين حادثهء منكر دست مقاتلت سست شد و پاى مقاومت بر جاى نماند .
[ بيت ]
جهانم بىتو آشفتست يكسر * كه باشد بىامير آشفته لشكر
اتابك محمد ، يولق « 3 » ارسلان پسر ملك ارسلان را با خواص خدم ملك ارسلان و غلامان خويش برداشته روى به دار الملك بردسير نهاد .
و در جيرفت پيش ازين مجد الدين محمود را از توليت عمل وزارت مصروف گردانيده بودند و دوات شركت در پيش زين الدين مهذب - كه كدخداء طرمطى بود - نهاده ؛ او نيز ركاب متابعت اتابك گرفت .
هامش
( 1 ) - درينجا سال خراجى با هلالى تفاوت شش ساله پيدا كرده است ، اگر اشتباه چاپى نباشد بايد به حساب اختلاف سال هلالى و شمسى گذاشت .
( 2 ) - عجب است كه تاريخ وزيرى ، وقوع اين جنگ را در بلوك زرند نوشته است .
( ص 113 ) .
( 3 ) - يولك و يولق در تركى معنى الاغ و چاپار ميدهد ، در تاريخ كرمان گويد : يولق نام پسر دوازده سالهء ارسلان است كه ايالت بم و بلوچستان داشت . ( ص 115 )