تمام از لحصا « 1 » بيرون رفت و ما را معلوم نيست كه برچه عزم بوده است . صدر الدين گفت : اى خداوند ، از اينجا تا لحصا قريب پانصد فرسنگ برّ و بحر در ميان است . گفت اى ابو اليمن ، احتياط آن است و او با ملك لحصا دوستى دارد و در لحصا كشتى بسيار ، اگر از راه دريا بسر ما آيد چه كنيم ؟ چون احتمال دارد كه درويشى نامهاى به من رساند ، احتمال آن دارد كه او خود هم بتواند آمد .
ملك محمد بسيار مال و نامه و رسول فرستاد تا سلجوقشاه را در عمّان شهربند كردند . و در آخر ملك [ ملك ] محمد خلاص يافت و در حوالى كرمان بدست عناد تخم فساد ميكاشت .
در اول عهد ملك طغرلشاه او را در سرحدّ انار « 2 » در قبض آوردند و هلاك كردند ، و تربتش آنجاست .
كتابخانه ملك
خيرات ملك محمد از بنا و مدارس و رباطات و مساجد بردسير و بم و جيرفت زيادت از حد شرح است . خان « 3 » سربيزن ، كه وراى آن چيزى نفرمودهاند ، از بناهاى اوست . و در ربض بردسير بر يك رسته مارستان ، و مدرسه ، و رباط ، و مسجد ، و مشهد مرقد خويش بنا فرمود « 4 » . و در جيرفت و بم هم بر اين نسق . و در شهر بردسير بر در جامع تورانشاهى « 5 » دار الكتبى فرموده مشتمل بر
هامش
( 1 ) - شهرى است [ از يمامه ] بر صحرايى نهاده كه از هرجانب بدانجا بخواهى رفت باديهاى عظيم ببايد بريد ، و نزديكتر شهرى از مسلمانى كه آن را سلطانى است به لحسا ، بصره است .
از لحسا تا بصره صد و پنجاه فرسنگست . و چون از لحسا بجانب مشرق روند هفت فرسنگى درياست ، اگر در دريا بروند بحرين باشد .
( سفرنامهء ناصر خسرو چاپ دبير سياقى ص 112 )
اين نام به صورت لحصاء نيز نوشته شده است . در معجم البلدان ياقوت ، الاحساء نام شهرى در بحرين آمده است .
( 2 ) - انار ، نام آباديى است در 35 فرسنگى كرمان به طرف شمال غربى بين رفسنجان و يزد در ناف كوير ، از دهات قديمى است و آب و هواى گرم دارد ، و در باب آن گفتهاند :از انار و انارىام بيزار * و قنا ربنا عذاب النار ،( 3 ) - خان ، كاروانسرا
( 4 ) - قاعدة بايد مقبرهء او در حوالى مسجد ملك و محلهء شاه عادل باشد . ولى امروز بدين تفصيل عمارتى در آنحدود نيست .
( 5 ) - جامع تورانشاهى ، مقصود مسجد ملك است .