و تعبيركنندهء خواب نيز خود را جا زده بود . علاوه بر اين فرمانروا كاملا در دستهاى كوكى جيو « 1 » ، زنى كه پدرش رمال « 2 » بود و از روى پيكركهاى ماسهاى فال مىگرفت ، اسير بود . كوكى جيو با ادعاى اينكه خواهر شيرى كوكى فرمانرواست نزد او راه يافته بود .
با وجود اينكه موقعيت داخلى و خارجى قلمروى مغول هر چيز ديگرى جز مطلوب بود ، باز هم هنوز به عنوان ناحيهاى كه در آن افسانهآميزترين ثروتها انبار شده است ، شناخته مىشد . همين ثروتها فرمانروايى از ايران را جذب كردند . نادر ، پسر تركمنى فقير ، در سال 1688 در ايران به دنيا آمده بود و در جنگهاى سخت و با ايجاد نظمى شديد در كار خود بر افغانهاى حاكم بر ايران پيروز شده بود . در سال 1688 عازم شرق شد ، و قندهار را تسخير كرد . اوايل ماه نوامبر 1738 به سوى هند رفت و با لشكريانش به پيشاور رسيد . لاهور در 30 ژانويهء 1739 فتح شد . حكومت دهلى نمىدانست كه چه كند - مشاوران اعظم فرمانروا ، سادات خان ، شيعه ( حاكم آواده و وزير فرمانروا ) ، نظام الملك سنى ملقب به وكيل « 3 » ، و صمصام الدوله ، ملقب به بخشى « 4 » عقايد متفاوتى در اينباره داشتند كه چه رفتارى بايد در مقابل اين دشمن بسيار مجهز و باتجربه در جنگ داشت . تمام سربازان قابل دسترسى گردآورى شدند - بايد كه چيزى حدود يك ميليون سرباز و تعداد بىشمارى اسب و ساير چهارپايان بوده باشند - كه بر ايشان در دشت گستردهء كرنال ، ميدان سنتى جنگ در شمال پانى پات ، جاى كافى وجود نداشت . جنگ در 13 فوريهء 1739 طبيعتا با شكست قواى مغول پايان يافت . جالب توجه است كه اين قوا با وجود اينكه از زمان بابر از اسلحهء گرم استفاده مىكرد ، به نسبت قواى نادر كه به خوبى به اين سلاح مجهز بود ، اسلحهء گرم كمترى در اختيار داشت .
نادر شاه نخست آمادهء مذاكره شد . از آنجا كه او با محمد شاه ( و همچنين با نظام الملك ) تركى صحبت مىكرد ، توافق به نظر آسانتر بود ، ولى توصيههاى متناقض و اعمال نظر سه مشاور حسود نسبت به هم ، وضع را همواره بغرنجتر مىكردند و وقتى در 9 ماه مه مردم دهلى به واحدهاى ايرانى حمله كردند ، دستور غارت صادر شد : گفته مىشود حدود 000 / 30 زن و مرد كشته شدند يا خودكشى كردند ، و غنيمتى كه نادر شاه سوار بر 700 فيل به ايران آورد ، به صورتى غيرقابل تصور عظيم بود : طلا و نقره ، جواهرات ، تخت طاووس ، و نه تخت سلطنت جديد ، توپ و وسايلى كه با هم ارزش 750 كرور « 5 » روپيه را داشتند - يك
هامش
( 1 ) .KokiJiu .( 2 ) .rammal .( 3 ) .Wakil .( 4 ) .Bakhshi .( 5 ) .KRoR .