زيب ، سال 1677 ، مردم دكن شمالى با آن ماليات از فقرشان نجات يافتند . . . ( 5 ) روزانه 5 سير ( تقريبا 4 كيلوگرم ) شكر ، كره ، برنج با ميخك و فلفل جزو خوراك حيوانات سلطنتى بود . در فصل نيشكر - دو ماه از سال - هر فيل دولتى روزانه 300 قطعه نيشكر دريافت مىداشته است . ( 6 ) ولى محبت خان فيلهاى محبوبش را با برنج مخلوط ، با نيلوفر آبى و هندوانههاى ايرانى تغذيه مىكرده است . گزارش مىشود كه برخى از حيوانات گاه و بيگاه گوشت و شراب دريافت مىداشتهاند . مثلا اسد بيك سفير ويژهء اكبر به بيجاپور ( 1604 - 1605 ) گزارش مىكند كه فيل فرستادهء ابراهيم عادل شاه براى اكبر ، روزانه 2 من ( تقريبا 40 ليتر ) شراب نياز داشته است ، و من مجبور بودم نياز حيوان را با يك كارتن شراب گرانقيمت پورت بر طرف كنم . ( 7 ) جاى تعجب نيست كه فيلها روى مينياتورهاى مغول غالبا لبخند زده به نظر مىرسند !
هر فيلى بر حسب درجهاش خدمههاى مختلفى داشته است : بهترين نوع كه يك ماست بود - حيوان جوان ، پرحرارت و قوى - پنج نفر و نيم ( ! ) خدمه داشت كه عبارت بودند از « ماهوت » ، فيلبان ، و يك خدمتكار كه پشتسر فيلبان مىنشست ، علاوه بر آنان مردهايى با رتبههاى بالاتر و پايينتر كه بايد فيل را غذا مىدادند ، زين و تزيين مىكردند . حتى كوچكترين فيل سلطنتى دو خدمه داشت ؛ بزرگترين ماده فيلها چهار خدمه مربوط به خود را داشتند .
از برخى تصاوير مىتوان دريافت كه ماهوتها لباس ويژهاى داشتهاند ، به عنوان مثال كت و شلوارهاى تنگ قرمز رنگ ؛ همهء آنها آنكوس ، سيخك مخصوص هدايت فيل را كه گاهى نيز طلا يا نقرهكارى شده است ، در دست دارند . تعدادى كارمند وجود دارند كه حيوانات را در گروههاى كوچك يا بزرگ تمرين مىدهند . يك احدى بايد روزانه در مورد سلامتى فيلها گزارش كند و در صورتى كه فيلى مريض يا مجروح بود ، اطلاع دهد . اگر جراحت در نتيجهء بىتوجهى خدمتكارى به وجود آمده بود ، شخص مقصر فورا مجازات مىشد . اگر فيلى دوپينگ مىشد ، يعنى اگر نگهبان با غذاى حيوان مواد مخدر مخلوط مىكرد و حيوان در نتيجهء آن مريض يا حتى مىمرد ، شخص مقصر مىتوانست اعدام يا به عنوان برده فروخته شود . جهانگير از يك مورد هارى گزارش مىكند كه در اثر گاز يك سگ به وجود آمده بود .
وسيلهاى وجود داشت كه مىتوانست فيلهاى در حال جنگ يا سركش را آرام كند و يا بترساند ؛ براى اين كار يك نى بامبوس را به وسيلهء سوراخى در وسط با باروت پر مىكردند و آتش مىزدند تا حيوانات با صداى انفجار دست از مبارزه بردارند .
فيلهاى خوب گران بودند ؛ در تصويرى كه يك نمونهء عالى از فيل را همراه با بچه فيل چاق و درشتى نشان مىدهد ، قيمت حيوان با 100000 روپيه مشخص شده است ! جهانگير مىنويسد : « شايد اين گاج
در قلمروى خانان مغول ( فارسى ) — صفحة 256
مساهمون: آنه مارى شيمل
ص٢٥٦