رهبر روحى و فكرىاش ، به خاك سپرده شده است . اعجازهايى كه او با خواندنش موجب شده ، هنوز هم بخشى از آداب و رسوم مردم هند را تشكيل مىدهند و موسيقيدانان در مقبرهء او گردهم مىآيند .
تصاوير غالبا نوازندگانى را نشان مىدهند كه اكتره « 1 » ، يك آلت موسيقى سادهء بلند را مىنوازند ؛ يك نوع رباب با شكمى بزرگ نيز ، بويژه در جشنهاى بزرگ ، قابل مشاهده است . فلوتها را بيشتر دختران ، همانطور كه از تنبور نيز استفاده مىكنند ، مىنوازند . در رقصها - كه بعضا در لباس تركان جغتايى ، در مواردى به شيوهء هندى ( رقصهاى كسك « 2 » ) انجام مىگرفت ، نوعى قاشقكهاى موسيقى نيز مورد استفاده بوده است . طبلهاى بزرگ روى پايههايى به شكل ميزهاى كوچك قرار داشتند و در واقع ديده مىشود كه طبالى كه طبل دوقلوى غيرقابل اجتناب براى موسيقى شرقى ، به ويژه موسيقى هند ، را مىنوازد ، آن را روى پشت مردى كه جلو او زانو زده قرار داده است . تصاوير چنين جشنهايى غالبا در مجموعههاى اشعار و در منظومههاى حماسى تاريخى مصور ، ظاهر مىشوند . آنها اجازه مىدهند كه به فرهنگ موسيقى و رقص دربار مغول نگاهى انداخته شود . زنانى كه در اجراها شركت مىكردند ، مثل امروزه خلخالهايى به پا داشتند . رقص شمشير اجرا شدهاى به وسيلهء يك مرد قوى در دربار بابر ، البته در افغانستان ، نيز مورد استفاده قرار گرفته است . زنان رقصنده جغتايى از طريق كلاههاى بلند نوك تيزشان قابل شناسايى هستند .
از نوازندگان به ويژه معروف حتى نقاشيهاى تكچهره يافت مىشود - البته از تانزن - ولى از على خان كه كرورى « 3 » ، كارمند امور مالى ، بود نيز تصويرى وجود دارد ؛ او كه نمىتوان زياد لاغر يا شيك ناميدش ، وينا « 4 » ، يك عود هندى با دو كاسه ، به دست ، نقاشى شده است . على خان با وجود مقام رسمىاش در امور مالى ، ظاهرا جزو معروفترين وينانوازان بوده است . او در سال 1607 به عنوان نوبت خان سرپرست دستهء موزيك ارتش شده است . ( 17 )
در دورهء جهانگير از شوقى ربابنواز نام برده مىشود كه در ترانههاى هندى و فارسى از همه برتر بود و به همين سبب عنوان انندخان « 5 » ، آقاى شادمانى را دريافت كرد . همچنين از مردى به اسم ذوالقرنين فرنگى « 6 » با اصل و نسب ارمنى ، به عنوان آهنگساز و خوانندهء ترانههاى هندى با تحسين نام برده مىشود .
اكبر ظاهرا موسيقى سندى را دوست داشته است . اينكه برهمن بيربال « 7 » موسيقيدانى از كالپى ، در دربار
هامش
( 1 ) .ektara .( 2 ) .Kathak .( 3 ) .Karori .( 4 ) .Vina .( 5 ) .AnandKhan .( 6 ) .Zulqarnayn - iFirangi .( 7 ) .Birbal .