كتر « 1 » ، يك دشنهء دو دم باريك در شكل يك سه گوش بلند و كشيده است . اين دشنه به وسيلهء دو دستهء كج با شيار ناودانى شكل در دو طرف به دست گرفته و در كمربند جا داده مىشد . شيارها و دستهها مىتوانستند با جواهرات يا طلا تزيين شوند .
كارد « 2 » ، صاف بود و يك لبهء تيز داشت ؛ اين دشنه سطح مقطعى سه گوش و طولى حدود 35 - 40 سانتىمتر داشته است .
مهمترين سلاح واقعى خنجر بود ، دشنهاى كمى منحنى كه غالبا اضافه بر آن يك شمشير افتخار يك لبه و خميده به قيطان گرانبهاى سمت چپ حامل آويخته بوده است . گاه نيز فرمانروا يا شاهزادهاى تكيه زده بر يك شمشير بلند صاف تصوير شده است . تيغههاى اين سلاحها از فولاد دمشقى بودند . ساخت يك تيغه حدود يك ماه طول مىكشيده است ، چون فولاد فقط به وسيلهء چين و شكن دادن مكرر آهن و ساير كارهاى پرخرج ديگر طرح موجدار درخشان شاخص را به دست مىآورد . گاه در فولاد تيغه ، طلا نيز چكشكارى مىگردد و كتيبههاى مذهبى متعدد ، آرزوهاى پيروزى و كلمات دعاى خير روى آنها حك مىشود .
غلاف سلاحها مىتوانست از چرم يا مخمل رنگى و حتى از چوب روكش شده با پارچه باشد ؛ ولى غلافهاى مجلل براى دشنهها بعضا با صدها قطعه جواهر تزيين شده بودند .
شگفتانگيزترين نمونه براى تجمل به كار رفته در غلاف دشنهها ، بايد مربوط به غلافى باشد كه حدود سال 1619 ساخته شده است : اين غلاف كه با طلاى سنگين روكش شده است شايد بيشتر از 2400 قطعه جواهر دارد . بيشتر اين جواهرات ياقوت ، تراش خورده هستند كه پيچكهاى كوچك ايجاد شده از صفحات زبرجد را به هم متصل كردهاند و با خرده الماسهايى تقريبا غيرقابل مشاهده تزيين شدهاند . ( 15 )
ولى مهمتر از غلاف ، قبضهء دشنهها بوده ، در توليد آن ظاهرا براى تخيل حد و مرزى وجود نداشته است . تحت اين شرايط قبضههايى از يشم سبز وجود دارد كه در آنها الماس ، زبرجد ، و برليان نشانده شده است يا مثل جام گل ، متمايل به سمت پايين شكفتهاند و برخى ديگر با فيروزهها و مرواريدهايى تزيين شدهاند . گاه نيز قبضه از در كوهى يا نقره به شكل شكوفه و برگ بوده است ، در حالى كه همه چيز جواهر نشان بود . قبضهها به تمام معنى زنده بودند ، قبضهها را امكان داشت كه در شكل سر يك پازن هندى يا سر يك گوسفند با پشمهاى فرخوردهء ظريف بسازند ؛ آنها حتى در شكل بدن يا سر انسان هم ظاهر مىشدند . سر اسبهايى از يشم سبز با چشمان و افسارى از الماس يا تركيباتى از سر يك اسب با گردنى
هامش
( 1 ) .Katar .( 2 ) .Kard .