او در هر كوچه و خيابانى وجود داشته است .
ولى چندى پيش تعدادى از نويسندگان يهودى از بمبئى كوشيدهاند ياد سرمد را دوباره زنده كنند و سالروز او را كنار مقبرهء سادهء اينك نوسازى شده نزديك مسجد بزرگ دهلى ، جشن بگيرند .
سيكها
هند پر از جنبشهاى مذهبى تلفيقى است . اين بيشتر صوفيان آيين هندو و اسلام بودند كه كوشيدهاند تفاهم بهترى براى علايق طرف ديگر به وجود آورند . اشعار كبير « 1 » ( ف . 1518 ) كه مخالف ماهيت تعصب طبقاتى و موافق ستايش خدايى بىتصوير است ، نمونهاى براى يك چنين جرياناتى است و كبير بافنده هم براى هندوها و هم براى مسلمانان به عنوان فردى از خودشان محسوب مىشده است . ( 1 )
از يك چنين تلاشهايى ، جنبشى تكوين يافت كه از گورو نانك « 2 » ( 1460 - 1537 ) اصل و منشأ مىگرفت . او اعلان كرد كه نه هندو و نه مسلمان است . وى و پيروانش خود را سيك « 3 » ، شاگرد مىناميدند . اكبر در مورد سيكها و تفكراتشان با طنين عارفانه نظر خوبى داشت ؛ او در سال 1565 از گورو امارداس « 4 » ديدن كرد و شهر آمريت سر « 5 » را به عنوان تيول به جانشين او گرو رامداس داد . از آن زمان شهر با معبد طلايى به اتمام رسيده در سال 1601 مركز مذهبى سيكها باقىمانده است . اكبر در سال 1598 با گورو ارجون فعال ، ملاقات كرده است . اين همان رهبر مذهبى است كه كتاب مقدس سيكها ، ادى گرانت « 6 » را تنظيم نموده است . اين كتاب مجموعهاى از عبارات ، متنهاى مذهبى و اشعار مىباشد كه نه فقط از شاعران سيك ، بلكه از مسلمانان و بهاكتا « 7 » ، عارفان هندو ، به زبان پنجابى « 8 » قديم و همچنين زبانهاى وابستهء شمال غرب هند است كه هميشه هم براحتى قابل فهم نيست . ( 2 )
گرانت عينا مثل قرآن براى مسلمانان ، مورد احترام براى سيكهاست . اين احترام شديد به كتاب مطمئنا متأثر از اسلام است . سيكها احتمالا تنها اجتماع مذهبى هستند كه در آغاز با رفتار عارفانهء متمركز بر مسالمت ، با تمايل به صلح و سازش ميان مذاهب تبديل به گروهى جنگجوى شبه نظامى شدهاند ( 3 ) كه تا امروز به وسيلهء لباسى مخصوص خود را مشخص ساختهاند : عمامهء محكم پيچيده شده ، موهاى كوتاه نشدهء پنهان كرده در زير آن ، ريش بلند ، النگوى فولادى ، و خنجر .
هامش
( 1 ) .Kabir .( 2 ) .GuruNanak .( 3 ) .sikh .( 4 ) .GuruAmardas .( 5 ) .Amritsar .( 6 ) .AdiGranth .( 7 ) .bhakta .( 8 ) .Panjabi .