شاه جهان سياست پدر را ادامه داد ؛ او كوشيد ماليات زيارت را براى هنديان مجددا برقرار كند كه باعث اعتراض برهمنهاى بنارس شد . درجهء صدر و صدور تا 4000 ذات ارتقا يافت ، به نحوى كه مقامى با اهميت را ميان منصب داران اشغال كرد . يك مينياتور نشان مىدهد كه چگونه فرمانروا اشخاص بلند مرتبهء مذهبى را دعوت كرده است كه همگى آنان با لباس سفيد درخشان بر تن ، جلو تخت سلطنت نشستهاند ؛ در ميان آنها دو نفر لباس سياه بر تن دارند و سيدها ، اولادان پيغمبر ، به وسيلهء عمامهء سبز رنگى قابل شناسايى بودند . ولى همگان لبخندى بسيار متملقانه بر لب دارند ، در حالى كه در جلو محدودهء مجزا شده ، مردانى با گرزهاى مطلا و شمشير نگهبانى مىدهند و مراقب هستند كه همه چيز درست طبق تشريفات پيش رود . ( 1 )
ولى خصوصيت دوگانهء اسلام هند در پسران جهان شاه ، داراشكوه عارف و اورنگ زيب كه امروزه در حقيقت به عنوان بنيادگرا ناميده مىشود كاملا آشكار مىگردد . او به واقع هندى اسلامى مىخواست و با مجازاتها و مالياتهايى موافقت كرد كه با قوانين اسلامى مطابقت داشتند . مجموعهء فتاوى عالمگيرى « 1 » ، فتواهايى كه در حين دورهء حكومتش صادر شده بودند . اجازهء نگاهى به نوع حل و فصل مسائل حقوقى و مذهبى را مىدهد . در سال 1679 جزيه مجددا برقرار شد ؛ جوانب شاد زندگى شديدتر تحت نظر قرار گرفتند . محتسب ، ناظر بازار يا بازرس ، مجددا قدرت بيشترى يافت و نه فقط بايد تجار و كيفيت اجناس در بازار را كنترل مىكرد ، بلكه بايد مراقب رعايت منع شراب نيز مىبود . اورنگ زيب به همين سبب دستكم گاه و بيگاه اشعار حافظ را كه در آن صحبت زيادى از شراب است ممنوع كرد ، و اين مصرع حافظ :
شراب نيز شادى مىبخشد * و باد گل سرخ را پراكنده مىكند
ننوش با طنين رباب ! * بازرس بسيار سختگير است ! ( 2 )
به نظر مىرسد كه در خور و مناسب دورهء حكومت او باشد . موسيقى با وجود اينكه اورنگ زيب قبلا به آن علاقهمند بود ، تحقير شد . نقاشى مينياتور و وقايعنگارى دربار نيز اهميت كمترى يافتند . در سال 1697 راهپيماييهاى دسته جمعى فرقهء شيعه در ماه محرم ممنوع شد .
رفتار او هرچه پيرتر مىشد ، بدون شك بدتر مىگرديد و رژيم او مورد انتقاد مسلمانان ليبرال و همچنين مورخان اروپايى و هندى بود ، در حالى كه مورخان در پاكستان عدالت و حكومت كاملا متكى بر
هامش
( 1 ) .fatawa - yialamgiri .