مىدهد كه وى تمام اختيارات را به او سپرده بود .
ابو الفضل در آيين اكبرى « 1 » جز به جز شرح مىدهد كه سكهها چگونه توليد مىشوند : داروغه ، ناظر سكهها ، خالصى فلزات را امتحان مىكند ؛ كار گراورساز كه متن مورد درخواست را در شمشهاى فلزى مىبريد ( البته به صورت معكوس ) بسيار مهم و دشوار بود ؛ سپس فلز سكه ، گرد يا چهارگوش ، بين شمشها قرار داده مىشد و متن پرس مىگرديد . گراورساز مثل هر شخص ديگر در دربار داراى درجهء نظامى بود . او درجهء يوزباشى داشت كه فرمانده بيش از 100 نفر بود .
براى اينكه بتوان به درآمدها و مخارج رسيدگى صحيح كرد ، واحدهاى اندازهگيرى يكسان ، وزنهها و همچنين واحدهاى سطح ، ايجاد گرديد ؛ تلاش اكبر براى اين كار ، يكى از خدمات بزرگ او بود .
كوچكترين واحد زمين بيقه « 2 » بود كه مقياسهاى دقيق آن در نوسان بود . براى اندازهگيرى فاصلهها كوس « 3 » به كار برده مىشد ، كه به وسيلهء اكبر 40 گز تعيين شده بود و مطابق با حدود 5 / 2 مايل انگليس ( 5 / 4 كيلومتر ) بود . الهى گز « 4 » ، ساعد ( 50 تا 80 سانتىمتر ) ، مطابق 33 اينچ ، يعنى 80 سانتىمتر بود . براى تقسيمات منطقهء زراعى از ردهبنديهاى اوايل دورهء اسلامى ، زمين عشرى و زمين خرجى « 5 » استفاده مىشد ، بدين نحو كه زمين عشرى از زمانهاى بسيار دور در دست مسلمانان بود كه در هند فقط قطعهء خيلى كوچكى از زمين مزروعى را مشخص مىكرد ، در حالى كه زمين خرجى در مقياس بزرگترى بود . اكبر در ماليات محصول نيز تغيير مفيدى را به اجرا گذاشت . او به جاى نتايج همواره در نوسان محصول بردارى به سبب تبعيت از شرايط جوّى كه بايد هميشه از نو محاسبه مىشد ، شيوهء « ده ساله » را به اجرا گذاشت كه متكى بر ميانگين محصول 10 سال گذشته بود . براى باغهاى ميوه نوع ويژهاى از مالياتبندى وجود داشت و جهانگير در تزوك « 6 » خود تعريف مىكند كه چگونه او به فكر داستانى است كه از آن نتيجه گرفته مىشود ، زمين هرچه كمتر ماليات داشته باشد ، به همان نسبت شكوفاتر است ؛ سپس يك انار به اندازهء پنج يا شش انار معمولى ، آب مىدهد . و هركس كه باغى در زمينى قابل كشت و كار ايجاد كند ، نبايد كه ماليات پرداخت نمايد .
وزنهها نيز كمى منظم و مرتب شدند ؛ يك سير « 7 » گرم بود ، تقريبا 1 كيلوگرم ؛ يك من « 8 » شامل 40 سير
هامش
( 1 ) . آيين اكبرى ، ج 1 ، ش 5 .
( 2 ) .bigha .( 3 ) .kos .( 4 ) .Ilahigaz .( 5 ) .ushri / kharji .( 6 ) . تزوك ، ج 2 ، ص 52 .
( 7 ) .Ser( معادل 933 گرم بود . ) .
( 8 ) .Man( شامل 40 سير مىشد كه بالغ بر 324 / 37 كيلوگرم بود ) .