قانون اسلام سر خم نمىكنند ، نه در امورى كه در مرحلهء نخست با مسائل مذهبى سر و كار دارد ، مثل نماز و روزه ، و نه در مسائل دنيوى كه با وجود اينكه در جهت عكس قوانين اسلام هستند ، ممكن است قانونى باشند ، مثل « فروش شراب يا گوشت خوك ، چون به ما ( حقوقدانان مسلمان ) دستور داده شده است كه آنها را در تمام مواردى كه با مقررات قانونى خودشان مطابقت مىكنند ، آزاد بگذاريم » .
وقتى جهانگير به تخت نشست ، قوانينى وضع كرد كه بهويژه به قوانين كيفرى مربوط مىشدند . بدين ترتيب اجازه داده نمىشد كه بينى يا گوشهاى خطاكاران بريده شود - مجازاتى كه در قرون وسطا كاملا معمول بود و ما مردانى را با لقب تركى برون سوز « 1 » ، بىدماغ مىشناسيم . جوهر آفتابهچى از دورهء همايون گزارش مىكند كه مردى كه به جاى نرمهء گوش تمام گوش او را بريده بودند ، گوشش - ظاهرا با موفقيت - دوباره دوخته شده بود .
البته ساير مجازاتها اعمال مىشدند و بعدها نيز تغييرى در آنها داده نشد . يكبار جهانگير آزمايش آتش را كه در آن آهن گداخته بايد به دست گرفته مىشد ، تغيير داد . ظاهرا آزمايش عبور از ميان آتش هم وجود داشت ؛ چون اكبر به بخش حقوقدانان پيشنهاد مىكرد كه اين آزمايش را مشتركا با عدهاى از روحانيون عالىمقام مسلمان انجام دهند تا بدين وسيله مشخص شود كه كدام دين واقعى است . البته حقوقدانان امتناع مىورزيدند . . . با اين حال كمى بعد از آن بايد اين اتفاق روى داده باشد كه يكى از سيدهاى برهه « 2 » ، كه فعاليت سياسى داشت و سلسلهء دودمانش مورد ترديد قرار گرفته بود ، براى اثبات مشروعيت خويش مدت يك ساعت بدون اينكه دچار سوختگى شود در آتشى تا حد ارتفاع زانوان ايستاده بوده است . . . ( 2 )
هاوكينكر اظهار مىدارد كه در دربار يك جلاد و يك افسر پليس نيز حاضر بودهاند . آنها به ندرت روى تصاوير بزرگ دربارى ظاهر مىشوند ؛ ولى اين سنت از زمان فرمانروايان قديم ، مثل محمد تغلق ( 1325 - 1345 ) ، آشناست .
كوچكترين خطاى صورت جلسهاى به سختى مجازات مىشد ؛ اگر كسى پاى فرمانروا را لمس مىكرد يا زيادى نزديك تخت سلطنت مىشد ، منع ورود به دربار دستكم براى چندين روز او را تهديد مىكرد .
اگر مردى كه به عنوان خطاكار يا تبهكار اعلان شده است به دربار بيايد ، بدينترتيب بايد شالى سفيد دور گردن اندازد تا بدينوسيله پشيمانىاش را نشان دهد - اين منديل « 3 » ، در دربار « مملوكها » ، در مصر و جاهاى ديگر نيز مشهور بود . ( 3 ) دستهاى تبهكار از پشت بسته مىشده است . اسيران جنگى متشخص
هامش
( 1 ) .burunsuz .( 2 ) .Barha .( 3 ) .Mindil .