اقسام مختلف شكنجه و عذاب مىكرد . مرحوم حجت الاسلام حاج ملا على كنى در اين باب به ناصر الدين شاه احتجاج نمود كه خداوند كفار را بر مسلمانان تسلطى قرار نداده و به علاوه اين مسأله در اسلام توليد بسيارى اشكالات خواهد كرد .
آخرالامر شر آن ظالم را از سر مسلمانان بر طرف كرد . و درواقع اگر در زمان به دو اسلام ، يك نفر سرجوس به هم رسيد ، اين فتنه در اسلام پديد آورد حال در هر گوشهء مملكت و در هر اداره از ادارات دولت هزاران سرجوس به هم رسيده كه اگر هزار عبد الملك بن مروان بيايد يكى از آنها را دفع نتواند كرد .
گمانم آن است كه همان قسم در به دو اسلام در قرن دويم و سيم در زمان خلفاى بنى عباس ، اين اروپاييان كه در ميان مسلمانان نفوذ به هم رسانيدند و سلاطين اسلام را به لهو و لعب مشغول داشته و تفرقه در ميان مسلمانان افكندند ، تا آنكه مملكت اسلامى ، تمام ملوك الطوايف گرديد و در چند قرن متوالى اين مملكت وسيع در هرجومرج و فتنه و فساد و قتل و خونريزى بود ، عنقريب تمام ادارات دولتى ما را متصرف شده و به اختلاف كلمه ، تفرقه در ميان مسلمانان خواهند انداخت و ايران را مانند قفقاز خواهند نمود .
چنانچه در چين هم به بهانهء تجارت ورود نمودند و آن مملكت بزرگ را و دولت سترگ كه دولت خود را دولت آسمانى مىدانست ، چگونه منقلب نمودند .
و همچنين هندوستان كه غالبا در دست ايرانيان بود به چه تدليس متصرف شدند .
و از مملكت [ هاى ] اسلامى ، اندلس و الجزاير را چگونه قتلعام نمودند تا آنكه مأذنهها محل ناقوس و مساجد تبديل به كليسا شد و قرآن مبدّل به انجيل گرديد .
البته خاطر مبارك همهء شما مسبوق است كه بعد از اينكه اروپايى در مملكت آمريكايى نفوذ به هم رسانيد ، چگونه در آن مملكت ريشه به هم رسانيدند كه اخلاف آمريكايى چه مقدار معدوم و چه مقدار جلاى وطن كرده و چه مقدار غالب به كيش عيسويت داخل شدند و آن مملكت [ را ] كه كنز مكنوز روى كرهء ارض بود به چنگ قدرت خود درآوردند و بعد از انعدام آن قوم ، خود به جاى آنها متوقّف شدند .
سفرنامه گوهر مقصود ( فارسى ) — صفحة 371
مساهمون: آقا سيد مصطفى تهرانى ( ميرخانى )
ص٣٧١