تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه گوهر مقصود ( فارسى ) — صفحة 240

مساهمون:

ص٢٤٠
مريض تغيرى به هم نرسد ، ولو به اتلاف نفوس و نهب اموال و ضايع شدن عرض بوده باشد . و الّا در شناختن طبيب و حكم معالجه مخالفتى نيست . اگر حرفى است در استعمال ادويه و مقدار و كيفيت آن است . امروز اين انقلابى كه در نقطهء آسيا از ايران و عثمانى و روس واقع شده ، جز اظهار يك مسأله بيش نيست و آن ، آن است كه مردم از مخالف و معاند مىگويند ، ما عدل خواهيم و عدالت طلبيم و اصل مسأله را كسى نمىتواند انكار نمايد زيرا كه حسن و قبح اشياء عقلى است و هر ذىحسّى مىگويد معدلت خوب است . ولى ظالمان ظلم خود را و خائنان خيانت خود را به عدل نسبت مىدهند و ستمكاران جفاى خود را مقتضيات عصر مىپندارند و بدين بهانه خون عالمى را در پيمانه كرده‌اند . و از آن طرف هم عدالت‌طلبان و حرّيت‌خواهان كه اسير ظلم ظالمان و گرفتار سرپنجهء خائنانند ، مىخواهند خود را از قيد رقيّت آنان برهانند و به قيد مشروطيت ، عدالت مىطلبند . و عوام كالانعام چون از سرچشمهء معرفت كامى تر نكرده‌اند و از صهباى علم ساغرى نكشيده‌اند طايفه‌اى در گرد آنان و فرقه‌اى در اطراف اينان با ايشان هم‌آوازند و اين اختلاف كلمه سبب پريشانى و گرفتارى آنها شده ، مسلّم است تا اين اختلاف كلمه از ايشان مرتفع نگردد به فيض سعادتى نايل نخواهند شد و به راحتى زندگانى نتوانند نمود . از اين جهت بود كه در اوّل عرض كردم تا اين خلاف در ميان ما برداشته نگردد و از بوتهء جهل بيرون نياييم آسوده نخواهيم شد و تا عالم نشويم و غرض را به يكسو ننهيم ، اين مخالفت به موافقت و اين ضديت به الفت مبدّل نخواهد شد . »

[ چگونه ميان اديان الفت و موافقت صورت مىگيرد ؟ ]

يهودى گفت : « چگونه در ميان ما و شما الفت و موافقت صورت گيرد ؟ و حال آنكه شما مسلمان به قسمى با يهود به مخاصمت و دشمنى رفتار مىكنيد كه به كلّى طبايع