حال اگر صلاح بدانيد تمام به صورت مشروطهخواهان و به سيرت حرّيتطلبان در ظاهر از استبداد بد گوييد و از مستبد كناره جوييد .
داخل انجمن ايشان و محفل آنان گرديد و اظهار معالجهء مرض نماييد و گفتگوى طبابت كنيد و به لسان ايشان بگوييد : نسخهء معالجهء اين مرض ، تقويت پارلمان و مطالبهء قانون اساسى است و به سختگيرى زياد ، قوانين ديگر مطالبه نماييد . وكلاى ايشان را از كار جلوگيرى نماييد ، زمان را بر ايشان تنگ و ايشان را با يكديگر به جنگ درآوريد .
حكام را معزول و بزرگان از علما را مخذول بخواهيد ، شكايات به ولايات بفرستيد .
ما بين پدر و فرزندان و دولت و ملّت ايران منازعه اندازيد بلكه ملل و دول ديگر را [ با ] ايشان به مخاصمه افكنيد . تا دو نفر از رعاياى خارجه مقتول نگردد عمل شما در نزد مخرّبين مملكت مقبول نيفتد . و بيانات ديگر شد كه قلم از تحريرش عاجز و زبان از بيانش قاصر است .
غرض آنكه رأى بدين منوال تعلق گرفت . جنود ظلم و طغيان در مملكت ايران پراكنده شدند ، لواى جور و عصيان برافراشتند ، به وسوسههاى عجيب و نيرنگهاى غريب به اغواى عوام پرداختند . مردم را به شورش تحريص و به مفسده ترغيب نمودند .
اين دزدان و خائنان با دوستان و پرستاران اين بيمار هم صورت شدند .
گاهى به عنوان عيادت آمده ، فرزندان بيمار را شماتت مىكردند ، كه طبيبان شما جاهل و پدر شما در معالجه كاهل است . اگر شفاى مريض مىخواهيد ، بايد آنان را مقتول داريد .
زمانى از براى پرستارى به خدمتكارى مريض آمده ، به جاى دوا سمّ جفا به كامش مىريختند ، تا آنكه مريض روزبهروز جانش عليل و قوايش تحليل رفت .
فرزندان از روى جهالت به يكديگر مخالفت نمودند . به سبب اختلاف كلمه در ميان ايشان توليد فتنه گرديد . عيّاران به خيال كيد و صيّادان درپى صيد شدند . پرستاران و طبيبان بيمار را به جان يكديگر انداختند و در خدمت پدر رفتند كه اين بيمار عليل از معالجهء فرزندان خوار و ذليل شده ، عن قريب تلف خواهد شد .
سفرنامه گوهر مقصود ( فارسى ) — صفحة 226
مساهمون: آقا سيد مصطفى تهرانى ( ميرخانى )
ص٢٢٦