مندرسة . » « 1 » چون اين از قبور مندرسه هست ، اميد است كه خداوند رحمت خود را شامل حال صاحب اين قبر نموده باشد . »
[ ارتباط پاكيزگى با اسم مبارك خداوند ]
گفتم : « يا شيخ ! اين چه سوء ظنّى است كه به خداوند تبارك و تعالى مىبرى ؟ قبور مندرسه ، نه قبرى است كه مبال مردم بوده باشد و محل مزبله و كثافات و نجاسات و پليدىها باشد . حضرت عزّت - جلّت عظمته - يكى از اسماى مباركش طاهر « 2 » است و طاهر را معنى بسيار است . اقلّ آن پاكيزگى است و منزّه و مبرّا بودن از صفات رزايل و خبائث . چنانچه اسم مبارك ديگرش سبّوح و قدّوس است كه هر دو به معناى پاكيزگى و تنظيف و تنزيه آمده ، حال ، از روى انصاف بفرماييد خداوندى كه به اين پاكى و پاكيزگى است ، مىفرمايد من در مكان كثيف و پليد خواهم بود ؟
قرآن كه احكام و اوامر الهى است ، پروردگار راضى نيست كه قلب كثيف ، او را حاوى باشد و يا دست غير پاكيزه ، او را مسح نمايد و از همين جهت مىفرمايد :
لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ
« 3 » و بهشت كه مقام رحمت و نعمت حضرت احديّت است ، غير از پاكيزگان كسى در او داخل نخواهد شد . پس نعمت و رحمت خداوندى شامل مقامى خواهد بود ، كه آن مقام هم ، پاك و پاكيزه بوده باشد .
اگر نجاست و كثافت ، در قبرستان باعث شمول رحمت قادر سبحان بود ، هر آينه سزاوار بود كه مردم قبور خود را در مبالها و مزبلهها قرار دهند .
و اگر مقصود شما از قبور مندرسه ، خرابى و ويرانى قبر است ، آن هم غلط است . زيرا كه چه بسيار قبور كه به واسطهء بىاعتنايى و بىمبالاتى در دو روز و يا سه روز و يا زمان اندكى ، خراب و ويران مىشود . و اگر صاحبش ، مسامحه در امر وصيّت كفن و دفن خود
هامش
( 1 ) . يعنى : « من نزد دلهاى شكسته و قبرهاى كهنه هستم . »
( 2 ) . اشاره به دعاى روز عيد قربان « . . . اسألك . . . باسم الطّهر الطاهر » و دعاى بعد از نماز حضرت على ( ع ) « . . و اسألك باسمك الزّكى الطّاهر . » بحار الانوار ، ج 91 ، ص 69 و 174 .
( 3 ) . « جز پاكان به آن دسترسى ندارند » واقعه 56 / 79 .