خبردار نشوم ؟
چهبسا مىشود ، اگر ترتيب بريدن و يا قطع نمودن آن عضو را به مريض بگويند ، از كثرت تعجّب و وحشت ، آن بيچاره تلف خواهد شد و اگر شخص صبورى باشد و بعد عمرى بگذراند ، مادام العمر ، مترصّد آن است كه خود را محافظت نمايد . و از اكل و شرب غير مناسب ، اجتنابى كند كه مبادا دو مرتبه در وجود او توليد مرضى بشود و مجدّدا از براى او زحمت و مشقّت گردد . پس در كمال احتياط خود را محافظت خواهد نمود كه ديگر دچار اين زحمت و گرفتار اين مشقّت نگردد .
بدبختانه ، امروز ما ملّت كه گرفتار شقاقلوس نكبت و جهالت شدهايم ، در عوض جراحان و طبيبان ، دشمنان و بيگانگان ، چنان دارويى در دماغ مزاج و كلّهء خيال ما استعمال نمودهاند و به قطع قواى ما پرداختهاند و از هوش فطرى ، ما را بازداشتهاند كه تا قيامت ، ما را ندامتى و تا عالم ديگر ، در ما اثرى نخواهد بود . و اين دايگان مهربانتر از مادر و دوستان بدتر از دشمن ، از راه ملاطفت ، ما را به خواب جهالت انداخته و مضرّات و خطرات مرض را ، از ما مخفى داشته و دارويى به قوّهء يكتاسيه « 1 » ما به كار برده و قواى حسّيهء ما را ، چنان در تحليل نگاه داشته كه گويا در جسد ما ، روحى و در قالب ما ، روانى خلق نگرديده ، و مانند يك جماد متحرّكى در حركت و چون حيوان باركش در زحمت و مشقت و از اثرات آن حركت و زحمت ، ما را هم خبرى نيست .
و چنان شرابى ، در كام ما مخموران بادهء جهالت ريختهاند كه گويا اميد هشيارى نيست و چنان ما را ، مست آن باده نمودهاند كه در قوّهء متخيّله ، آرزوى خمارى « 2 » نى .
امّا دانايان باهنر و حكيمان صاحبنظر ما ، از دور و نزديك ، با دوربين حقيقت و ديدهء
هامش
( 1 ) . يكتاسيه : احتمال مىرود كه يكتاسيه بدل از يكه تازى باشد كه گاه « س » بدل « ز » آيد مانند سفت ، زفت . . .
اياس ، اياز و يكهتازى عمل مبارزى است كه تنها بر حريف خود بتازد و منتظر معد و معاون نباشد و به اعتبار قوه عربى به اين تركيب فارسى نيز تا تأنيث كه در فارسى به صورت « ها » غير ملفوظ نيز نوشته مىشود اضافه شده است . و احتمال مىرود از مصدر بكتاشيدن باشد .
بكتاش : از مصدر بكتاشيدن ، امر بر خراميدن ، و جلوه كردن باشد ، يعنى بخرام و جلوه كن . بن گوش . « لغت نامه »
( 2 ) . خمار : مىفروش ، بادهفروش . در اصطلاح متصوفه : پير كامل ، مرشد و اصل . « فرهنگ عميد »