اعظامهم . « 1 »
غرض آنكه ، اهل مشورت را اين صفات لازم و اين حالات متحتّم است ، كه از جادهء سيرت نيكو و منهاج فطرت پسنديده ، انحراف نجويند ، تا به معمارى عقل سليم و مهندسى عزم جازم ، خرابى و ويرانى اوضاع امور خلقى را تعمير فرمايند .
و آن معتمدان با عقل و امتنان صاحب فضل به حسن عقيدت و مشاركت در مشاورت ، از روى هوش و فطانت ، به خدمت دولت و ملّت قيام نمايند تا مشورت اسمش بىمسمّا ، و لفظش در معمّا نماند .
و اگر لحظهاى تغافل و زمانى تكاهل نمايند ، وجدان خود را در خذلان و نفس خود را در طغيان ، خواهند يافت كه فرمودند : « من فكّر فى العواقب امن من المعاقب » « 2 » كه فكر در عواقب امور ، انسان را از خطرات عقوبت محظور محفوظ خواهد داشت .
پس امروز ، با تراكم فتن و سيل محن و كثرت ظلم و شدّت طغيان و پريشانى حال و گرفتارى احوال و نفوذ اجانب و سوء عواقب و فقدان ثروت و نبودن همّت و خرابى مملكت و سرگردانى ملّت و خيانت امنا و رياست جهلا و ذلّت اهل صنعت و نكبت اهل هنر كه از عدل نامى ، و از نصفت نشانى ، و از شرف رنگى و از سعادت بويى ، و از مواسات اسمى ، و از مساوات رسمى باقى نيست ، محتاجيم مجلس تشكيل داده و مجمعى فراهم آورده تا به تبادل افكار ، اصلاح امور ملك و ملّت را بنمايند و به داروى علم و معجون حكمت ، امراض مزمنهء هزارساله را معالجه نمايند .
چون كلام بدين مقام رسيد ، شيخ حسن قدرى به رويم نظر كرد و گفت : « جناب آقا ! شما از براى نقّالى بسيار خوب هستيد ، زيرا كه حرف را خوب پرورش مىدهيد .
از براى يك مجلس ضلالت ، اين مقدار حكايت لازم نبود .
ما مسلمانان ، تاكنون مجلس شور و پارلمان نداشتيم ، امورمان نگذشت كه امروز بايد
هامش
( 1 ) . « پس قدر و منزلت دانشمندان را بزرگ شمار كه خداوند بزرگداشت آنها خواسته است . »
( 2 ) . امير المؤمنين ( ع ) : « هركس به پايان كارها انديشيد در جايگاههاى فساد و تباهى صحيح و سالم ماند . » با اندكى تفاوت در : آثار الصادقين ، ج 13 ، ص 332 و غرر الحكم ، ج 2 ، ص 662 .