واقعات در ارض اقدس از پانزدهم شعبان 1326
[ نظرى اجمالى به مشهد و اهالى آن ]
اوّلا شهر خراسان تقريبا داراى يك صد و پنجاه هزار نفر جمعيّت مىباشد .
بازارها و دكاكين و كاروانسراهاى تجارتى و تجّار و كسبه و پيلهور « 1 » و خانههاى زوّارى و كاروانسراهاى زوّارى بسيار دارد .
هواى آنجا در هيچيك از چهار فصل معتدل نيست . زمستان بسيار سرد و بهار و پاييز ، ايّامش مختلف است : چند روزى سرد و چند روز گرم است . به واسطهء اختلاف هوا ، ناخوشى زكام و تب و نوبه در اين دو فصل بسيار است و تابستان آن اگرچه از طهران گرمتر نيست و ليكن به واسطهء زيادتى كثافات در طرق و شوارع و دالانها [ ى ] سرپوشيده در معابر و بودن زبيل « 2 » و كثافات در آن دالانها ، هواى تابستان لطيف نيست .
و خود شهر اطرافش خندق و ديوار و برج و بارو دارد و ليكن محتاج به تعمير هست .
يك خيابان از دروازهء غربى كه معروف به دروازهء بالا خيابان است مىآيد تا صحن مقدّس و از آنجا به طرف شرق و به دروازهء پايين خيابان منتهى مىشود . از صحن مقدس تا دروازهء غرب را بالا خيابان مىگويند و از صحن مقدّس تا دروازهء شرق را پايين خيابان مىنامند .
هامش
( 1 ) . پيلهور : تاجر دورهگرد ، دستفروش .
( 2 ) . زبيل : سرگين اسب و الاغ و . . .