فسطاط زد و بعد از مراجعت از اولين محاصره اسكندريه ( 21 ق ) اردوگاهى در محل فسطاط ساخت و تدريجا آن محل بهصورت شهر درآمد .
« مصاحب ، ج 2 ، بخش يك »
( 68 )
- ابن خلكان -
شهرت شمس الدين ابو العباس احمد ( 608 - 681 ق . ) مورخ عرب ، در حلب متولد و در حلب و دمشق و قاهره زندگى ، در دمشق منصب قضاوت ، در قاهره تدريس . عمدهترين اثرش كتاب « وفيات الاعيان » [ عنوان كاملش ، وفيات الاعيان و انباء ابناء الزمان ] است كه در قاهره آغاز و در 672 ق . در همان شهر به پايان رسانيد . اين كتاب شرح حال قريب 850 نفر از بزرگان علما و امرا و بزرگان و غيره است . كتاب « فوات الوفيات » متمم اين كتاب است .
« مصاحب ، ج يك »
( 69 )
- مقطم -
كوهى به ارتفاع 136 متر در جنوب شهر قاهره مصر . بالاى آن قلعهاى است كه مشرف به تمام شهر است . در دامنه آن قبرستانى است كه مقبرهء عدهاى ياد از صحابه و بزرگان اسلام در آن است .
( 70 )
- منف -
پايتخت قديم فراعنه مصر در 20 كيلومترى جنوبغربى قاهره كنونى . توسط منس فرعون بزرگ مصر ساخته شده . تا قبل از تأسيس اسكندريه توسط اسكندر بزرگ منف شهرت و اعتبارى داشته .
« قاموس الاعلام ، ج 6 »
( 71 )
- ميرزا سنگلاخ خراسانى -
از مشاهير شعرا و خطاطين ايرانى كه در فنون خط مهارتى بسزا داشته ، بالخصوص نستعليق كه در آن اعجاز به كار مىبرده . در شعر نيز استادى بزرگ بوده . صفحه سنگ مرمرى كه براى روضه مطهر حضرت پيغمبر ( ص ) تهيه كرده بود در تبريز مىباشد . آثار مهم :
1 - آداب المشق . 2 - تذكرة الخطاطين . 3 - سياحتنامه .
« مآثر و آثار »
( 72 )
- يزيد بن مفرغ -
يزيد بن زياد بن ربيعه حميرى مكنى به ابو عثمان و ملقب به مفرغ و معروف به ابن مفرغ ، شاعر غزلسرا و هجوگوى چيرهدستى بود . و نيز مدايح بلند و اشعار نغزى از او برجاى مانده است . وى از شاعران آغاز عهد اموى است كه در ايران مىزيست .
« دهخدا »
( 73 )
- جيزه -
شهرى است در مصر بر ساحل غربى رود نيل در جنوبغربى قاهره و به فاصله 11 كيلومترى مركز قاهره كهن . دو شهر به وسيله پلى بر روى نيل به يكديگر مرتبط هستند . جيزه از بازارهاى غلات است و كارخانه سيگارسازى بزرگى دارد . به فاصله 8 كيلومترى جنوبشرقى جيزه سه هرم خوفو ، خفرن و منكورع و نيز معبد ابولهول قرار دارد .
( 74 )
- تقويم البلدان -
نام كتابى در جغرافيا ، به عربى ، از ابولفدا ( 672 - 732 ق ) اين كتاب معروف مشتمل است بر يك مقدمه ( در كليات جغرافيا ) و 28 قسمت كه هريك به سرزمينى ( از جمله خوزستان ، فارس ، كرمان . . . ) تخصيص دارد . در هر قسمت پس از توصيف عمومى سرزمين مورد بحث جداولى مشتمل بر مختصات جغرافيائى شهرها و اطلاعات مفيد ديگر دارد . تأليف كتاب در 721 ق . به پايان رسيد . ترجمه فرانسوى آن بوسيله رنو ( پاريس 1848 م ) و گيار ( پاريس 1883 م ) انجام يافت .
( 75 )
- بيبرس -
چهارمين سلطان مصر از سلسلهء مماليك بحرى . در آغاز از غلامان ترك الملك الصالح