رفت .
« يَفْعَلُ اللَّهُ ما يَشاءُ
و يحكم ما يريد . »
روز يكشنبه هفدهم شهر محرم :
شب گذشته كشتى خوب حركت كرد و دريا خيلى آرام بود . از شب شش ساعت گذشته وارد بندر جزيره مىلىتين شديم . كشتى آنجا چهار ساعت توقف كرد . همان شبانه بار آوردند و بار بردند . در اين دو سه روز هواى دريا خيلى سرد است كه در سطحهء كشتى درجهء فارينهايت قريب به چهل رسيد . بر مردمان سطحهنشين بسيار بد گذشت .
امروز صبح قرآن مىخواندم ، سوره يونس بود ، به اين آيه شريفه رسيدم :
« هُوَ الَّذِي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ حَتَّى إِذا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَ جَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ وَ فَرِحُوا بِها جاءَتْها رِيحٌ عاصِفٌ وَ جاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكانٍ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ لَئِنْ أَنْجَيْتَنا مِنْ هذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ فَلَمَّا أَنْجاهُمْ إِذا هُمْ يَبْغُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ »
.
گفتم : « خدايا ، بر زلت و گناه اگر از ما مؤاخذه كنى ، على مىماند و حوضش . « فارحم فانت خير الراحمين . »
چهار ساعت و نيم از دسته ساعت گذشته وارد لنگرگاه تندوس شديم كه تركها باغچه آداسى مىگويند . در اينجا هم از دولت عثمانى توپ و قشله و عسكر است . در محاذى باغچه آداسى به مسافت يك ميل يك قطعه سنگ مرتفعى در دريا برآمده ، بالاى او فنرى ساختهاند ، اوطاقى هم دارد .
شش ساعت از دسته گذشته واپور حركت كرد . چهار ساعت به غروب مانده به سدل البحر و قومقلعه رسيديم كه اول بوغاز است . دو ساعت و نيم به غروب مانده وارد لنگرگاه چاناققلعه شديم . در چاناققلعه عرض بوغاز از يك ميل كمتر است كه گلولهء توپ از آنطرف به اين طرف خوب مىرسد ، بلكه گلولهء شمخال هم مىرسد .
من به جناب وزير مختار تلغراف زدم كه اگر حياتى باشد ، انشاء الله تعالى فردا وارد اسلامبول خواهيم شد . حاج عباس آقا سوار قايق شد ، به تلغرافخانه برد .
واپور نيم ساعت به غروب مانده از چاناققلعه حركت كرد . دو ساعت از شب گذشته در گلىپولى لنگر انداخت . سه ساعت و يك ربع گذشته از گلىپولى حركت كرد . تفصيل ما بين اميال اين بنادر و جزاير از اين قرار است : از اسكندريه تا پورتسعيد يك صد و شصت ميل . از پورتسعيد تا يافه يك صد و پنجاه ميل . از يافه تا حيفا شصت ميل . از حيفاء تا بيروت ، هفتاد و پنج ميل . از بيروت تا لارنكه ، بندر جزيره قبرس ، يك صد و دوازده ميل . از لارنكه تا بندر رودس كه به اسم جزيره موسوم است ، سيصد و يك ميل . از رودس تا جزيره كيوس كه تركها سقز مىگويند ، يك صد و شصت و شش ميل . و او را شىاو ، خىاو به اختلاف لغات مىخوانند . از سقز تا بندر ازمير كه سميونه نيز مىگويند ، شصت و پنج ميل . از ازمير تا مىتىلين ، شصت و يك ميل . از مىتىلين تا تندوس كه تركها باغچهآداسى مىگويند ، پنجاه و هفت ميل . از تندوس تا چاناققلعه ، بيست و پنج ميل . از چاناققلعه تا گلىپولى ،