كاج دارد ، همه يكقد و يك اندازه . خيلى جاى باصفائى بود . در باغات درخت بادام شكوفه كرده با درختهاى نارنج و ليمو كه در يك باغ بودند خيلى جلوه داشتند .
از آنجا برگشته ، در كنار اسكله ، كامل بيك رئيس ليمان يك قايق حاضر كرده بود كه مرا سوار كرده به واپور برساند . چنان معلوم شد كه حمدى پاشا والى شام كه يك ماه است در بيروت است ، او فرستاده بود . اولا خود حمدى پاشا هيچ احوالى نپرسيد و خودش نيامد . شأن او از والى حجاز تقى الدين پاشا زيادتر نبود كه در استقبال و مشايعت چطور احترام كرد . ثانيا در قايق كه علم هلال و ستاره را زده بودند لازم بود كه علم شير و خورشيد را هم در طرف ديگر به احترام بزنند . از آنجهت عذر آوردم كه قايق خودمان حاضر است ، به زحمت شما راضى نيستم .
به قايق خود سوار شده به واپور آمديم . مشاراليه نيز با قايق خودش تندتر رانده به دم واپور ما قبل از من رسيده ، آنجا پاروچىها ايستاده در قايق پاروها را بلند كردند كه تعظيم قايق است ، خودش نيز شمشير برداشت . من هم جواب داده به واپور آمدم . ترجمان قونسولخانه خيلى امتنان كرد كه براى ما افتخار شد كه قايق ما را خفيف نكرديد . گفتم : « اگر حمدى پاشا به قاعده حركت مىكرد يا به واپور مىآمد يا به قونسولخانه مىآمد البته قايق او را قبول مىكردم ، حالا هيچ حق نداشت كه من به جهت يك قايق از او امتنان حاصل كنم . »
القصه ، شب چهارشنبه يك ساعت و بيست دقيقه از شب گذشته واپور به طرف جزيره قبرس بالخير و السلامه روانه شد . دريا قدرى انقلاب داشت و هوا ابر [ ى ] بود .
عرض بيروت « لج نب » سى و سه درجه و پنجاه و دو دقيقه است و طول آن « لهله » سى و پنج درجه و سى و پنج دقيقه .
روز چهارشنبه سيزدهم محرم :
يك ساعت از دستهء ساعت گذشته واپور وارد لنگرگاه لارنكه شد كه تركها توزله مىگويند كه در زمين مسطح واقع شده است . از توزله كلمفرنگى ، كاهوى خوب و پنير خيلى ممتاز به كشتى آوردند . توزله به قدر چهار پنج هزار جمعيت دارد . خواستم به تماشاى شهر بروم ، به جهت انقلاب دريا كپيتان با قايق رفتن را اجازه نداد . باران هم مىآمد . نيم ساعت به غروب مانده واپور حركت كرد .
قبرس بر وزن قنفذ اول جزيرهاى است در اسلام كه در زمان حكومت معاويه « 1 » بن ابى سفيان در خلافت عثمان در سنهء بيست و هشت هجرى مفتوح شده است . طول اين جزيره از مشرق مايل به شمال و مغرب مايل به جنوب است ، بلكه مشرقى و مغربى مىتوان گفت . از كيپ اندريه تا كيپ ارناوطه يك صد و چهل ميل است . منتهاى عرض او از كيپ كورماكىتى كه در طرف شمال است تا كيپ كاته كه در جنوب است پنجاه و دو ميل است و كمتر عرض او كه در طرف كيپ اندريه است چهار ميل است و رفتهرفته عريضتر مىشود . اين پنينشلاء كه در طرف شمال و مشرق جزيره است تقريبا سى ميل مىشود كه از كيپ اندريه تا كيپ كاليه
هامش
( 1 ) متن : معويه .