حالا بايد بگويم :
تا يافه بيايم و نيايم * ديگر بچهسان سخن سرايم
هيچ خيال آمدن يافه نبود . قرار بود كه از پورتسعيد به اسكندريه بروم . اين كشتى امروز عصرى مىرود و كشتى ديگر يك هفته ديگر مىآيد . هرقدر تصور كردم كه بتوان به زيارت قدس خليل و بيت المقدس رفت ممكن نشد . به حسرت تمام از يافه رفتم . انشاء الله تعالى در مدينهء منوره مسئلت كردم كه يكبار ديگر به زيارت مكه معظمه مشرف شوم . چنان مىدانم كه انشاء الله قبول شده باشد مگر آن وقت خدا زيارت بيت المقدس را نصيب كند .
يافه باغستان خوب دارد كه با دولاب آب مىكشند . اغلب پرتقال است و پرتقال بسيار خوب درشت دارد كه چهار عدد پنج عدد مقدار يك من تبريز مىشود . يكى را من دادم كشيدند ، يك صد و سى و هشت مثقال بود كه تقريبا نه سير است . عجب آنكه با آن بزرگى هسته ندارد . اگر يكى دو تا داشته باشد مثل آن است كه هيچ نباشد . ليموى ترش هم دارد . و قونسولهاى دول خارجه آنجا هست .
در نزديكى يافه بايد از باب ليمان داخل شد . آثار و علامت سنگهاى ذاتى در ميان دريا است و معلوم مىشود كه قديم آثار شهر تا اينجا بوده است و رفتهرفته از زيادتى آب دريا خراب شده است . در اين روزها قلعهء احمد بن طولون 128 را كه در يافه است اولياى دولت عثمانى به فرانسهها فروختهاند . در ميان او جامعى عتيق بوده است ، اگرچه خراب است . ابراهيم پاشا آن قلعه و آن جامع را قشله و جبهخانه كرده بوده است . فرانسوىها خيال دارند كه جامع را خراب كنند ، مسلمانان آه و ناله داشتند . يقين است كه اعليحضرت سلطان خبر ندارد كه در ميان قلعه احمد بن طولون كه هزار سال فزونتر است كه بناى آن قلعه شده ، چنين جامع عتيقى باشد .
عصرى ، در ميان واپور ، عبد الرحمن افندى كه از اولاد خالد بن وليد 129 است و قاضى يافه است به ديدن آمده بود . مشاراليه مرد باكمال باسوادى است . اصل مسكنشان پدر بر پدر در قدس شريف است ، به جهت قضاوت به يافه آمده است .
عرض يافه « لبد » سى و دو درجه و چهار دقيقه و طول او از گرينيچ « لدمو » سى و چهار درجه و چهل و شش دقيقه است .
روز سهشنبه دوازدهم محرم :
از شب سهشنبه نيم ساعت گذشته واپور از لنگرگاه يافه حركت كرد - به سلامتى ، ديشب اول سال سى و نه قمرى فرزندى احتشام الدوله بود كه سى و هشت سال قمرى تمام ، و به سلامتى داخل سى و نه قمرى شد . خداوند انشاء الله او را به خير و عافيت و سلامت ، به سن پيرى برساند ، به حق محمد و آله الاطهار ، رب لا تذرنى فردا و انت خير الوارثين -
ديشب هم از فضل خداوند ذو الجلال و الاكرام دريا آرام بود . امروز يك ساعت از دسته گذشته به سلامتى وارد بندر بيروت شديم كه از بنادر قديم فلسطين است . شب ، از محاذى بندر