كه به آتش جهنم داخل بشود . »
و از بيت مبارك درآمده يك سوره قرآن را خوانده ، ساعت شش و نيم بود كه به منزل آمدم .
اين جسارت را كردم . اگر به حكم استخاره نبود چنانچه گذشت هرگز جرأت نمىكردم كه داخل خانهء مباركه شوم . در ميان خانه سه ستون است .
القصه ، برسباى از سلاطين چراكسه و از عتقاى برقوق 117 است كه در سنهء هشتصد و بيست و پنج جلوس كرده و در ذى الحجة الحرام هشتصد و چهل و يك وفات كرده است .
روز جمعه شانزدهم ذى الحجه :
صبحى به حرم مبارك مشرف شده يك طواف كردم و ثواب او را به نواب اعتضاد السلطنه ، نصرت الدوله و حشمت الدوله نياز كردم و از زقاق الحجر برگشتم . در كوچه سنگ سياه مستطيلى نصب كردهاند كه آن سنگ به حضرت رسالت ، صلى الله عليه و آله سلام داده است و اين شعر را بالاى او نوشتهاند :
« انا الحجر المسلم كل حين * على خيرِ الورى قلى البشارة
فنلت فضيلة من ذى المعانى * خصصت بها و ان من الحِجارة »
به منزل آمده بعدازظهر به كوه حرى رفتم كه حالا به جبل النور معروف است و ما بين شمال و مشرق مكه واقع است . تا مكه معظمه تقريبا يك فرسخ است . از پايين كوه تا بالا به قدر يك ساعت طول كشيد كه رفتم . اگرچه راه را ساختهاند باز صعوبت دارد . ولى مىتوان چنان ساخت كه سواره به آسانى تا قله كوه برود . بالاى كوه قبه ساختهاند . در ميان قبه يك سنگ بزرگى است كه موربا به عرض شكافته شده است . ميگويند كه حضرت رسالت صلى الله عليه و آله را آنجا شق صدر كردهاند و مردم را آنجا آورده مىخواباندند « 1 » كه سورهء الم نشرح آنجا نازل شده . به زحمت مردم آنجا مىخوابند و به ميان آن سنگ مشقوق مىروند .
شيخ متولى اصرار كرد كه به ميان سنگ برود ، گفتم : « انشراح صدر حضرت رسول ( ص ) در طايفه بنى سعد شده و سوره الم نشرح در مدينه نازل گشته و دخلى به اين كوه ندارد . وانگهى ، انشراح صدر گفتهاند نه انشقاق كوه . »
پرسيدم : « غار حرى كجاست ؟ »
گفت : « پايين كوه است . »
چندين پله از كوه ساختهاند كه پايين مىآيند . در جنوب مغرب آن قبه غار حرى است و نزديك غار دو صخره عظيم است كه به يكديگر الصاق دارد . ما بين آنها به قدر نيم ذرع بل كمتر است كه بايد از آنجا به زحمت تمام گذشت و به غار رفت .
غار حرى غار كوچكى است . دهن گشاد دارد كه حضرت رسالت صلى الله عليه و آله و سلم در آن مكان شريف قبل از نبوت به عبادت مشغول بودند و در آن كوه حضرت جبرئيل به نبوت نازل شده و سوره علق شرف نزول يافته . آن سورهء اول سورهاى است كه نازل شده است .
هامش
( 1 ) متن : مىخوابانند .