رفتم . جوهر هوا سرد بود اما باد نمىآمد . درجهء فارينهايت را در بام گذاشتم در چهل و پنج درجه ايستاد كه از حد اعتدال ده درجه پايينتر است . آفتاب يك ساعت و بيست و هشت دقيقه از دسته كه گذشته بود بر كوه احد و وعير كامير تابيد و يك ساعت و سى و دو دقيقه گذشته بود بر منارهاى حرم مبارك تابيد . زيارتنامه از دور بر گنبد فرقدانساى مبارك خواندم . از حجاج ايران حسينعلى ميرزا پسر مرحوم جعفر قلى ميرزاى خويى كه با حاج شام آمده بودند به ديدن آمده بود . ساعت چهار به حرم مبارك از باب جبرئيل مشرف شده بعد از زيارت روضهء مباركهء مطهره و زيارت حضرت فاطمه عليها السلام به بقيع رفته ائمه را زيارت كرده صديقه طاهره را زيارت كردم . مرقد مطهر حضرت صديقه در بقعه بقيع روبروى ضريح ائمه اربعه عليهم السّلام و عباس بن عبد المطلب عم رسول الله صلى الله عليه و آله است . يك پرده از گلابتون آويختهاند و در آن پرده نوشتهاند :
« سلطان احمد بن سلطان محمد بن سلطان ابراهيم بن سلطان احمد بن سلطان عثمان سنهء احدى و ثلثين و ماته بعد الالف . »
در اين مدت كه فزونتر از يك صد و شصت سال « 1 » است آن پرده خوب مانده است ، چندان كهنه نشده است . چنين معلوم است كه در ايام آمدن حاج مىآويزند و برميدارند . چنانچه در اين چند روز نبود . خادم گفت : « امروز صبح شيخ الحرم گفت آويختند كه به نظر شما برسد . »
خلاصه ، در برگشتن ، بنات رسول الله صلى الله عليه و آله ام كلثوم ، رقيه و زينب را زيارت كردم كه در يك بقعه است . از آنجا به زيارت زوجات حضرت رسول عليه السلام رفتم . هشت نفر در يك ضريح است و اسامى هريك را بالاى قبرشان به تخته نوشته گذاشتهاند .
امروز در حرم مبارك شكايت زيادى حجاج قمى و مازندرانى بلكه همه از دست عباس قليخان قونسول شام كردند كه ما را تمام كرده است و به انواع مختلف چيز گرفته است . عذرش اين است كه : « من مواجب از دولت ندارم و بايد مخارج خود را از عجم درآورم . » و مىگفتند :
« چند نفر مرده بود مال آنها را ضبط كرده است . » و مرا قسم دادند كه تفصيل را در حضور مبارك اعليحضرت شاهنشاهى به عرض رسانم و عاجلا به جناب وزير مختار بنويسم و تهديد كنم .
از آنجا به منزل مراجعت كردم . بعدازظهر ثانيا به زيارت شهداى احد و حضرت حمزه عليه السلام رفته على پاشاى شيخ الحرم اسبسوارى فرستاده بود . دو ساعت به غروب مانده برگشتم . يك ساعت به غروب مانده از باب السلام به حرم مبارك مشرف شده زيارت حضرت سيد المرسلين حجة الله فى السموات و الارض صلى الله عليه و آله و زيارت صديقهء طاهره عليها السلام را كرده در مسجد طواف كردم . در صحن طواف كردم . شيخ الحرم را ديدم كه رخت سفيد پوشيده بود كه به جهت روشن كردن شمع به حرم برود . بيان كرد كه به جهت ميل شريف مكه حاج از راه فرع مىرود و روز جمعه بعد از صلوة حركت به مسجد شجره مىكنند .
هامش
( 1 ) سال 1292 ه . ق .