است ؟ فرموده بود : « خيلى غريب به نظر من آمد كه شما چنين عرض مىكنيد كه من اسم خود را شهنشاه جهان بنويسم و در حرم مبارك حضرت رسول الله صلى الله عليه و آله نصب كنم .
شاهنشاه جهان اوست . باعث ايجاد زمين و آسمان اوست . مرا اگر به چاكرى آستان خود قبول فرمايند و يكى از بندگان ذليل محسوب نمايند فخر من است . چطور شما راضى شدهايد كه اسم مرا با چنين القاب در اين باب بنويسند . هيچ نوشتن اسم لازم نيست . » خيلى از پاكى عقيدهء او تحسين كردم . در صحن مسجد هم در بالاى استوانهها اسامى عشيرهء مبشره و ائمهء اثنا عشر و حمزه و عباس را با آب طلا نوشتهاند و هيچ متعرض اسم معاويه خال المومنين نشده است كه اسم او هم نوشته شده باشد .
القصه ، براى آنكه در ميان حرم مبارك و مسجد شريف فرقى باشد در استوانهها تفاوتى گذاشته كه نصف استوانهها مرمر سفيد خيارهدار است و باقى سنگ است . عرض مسجد مبارك كه به جنوب و شمال واقع است شش ستون است كه از اين شش ستون دو پايه مربع بزرگ حساب مىشود و چهار ستون مدور است . در استوانهء اول نوشتهاند استوانهء سرير ، در ثانى نوشتهاند استوانهء حرس كه صحيح آن محرس است و در استوانهء سوم نوشتهاند استوانهء وفود .
طول مسجد مبارك كه به شرق و غرب واقع است با پايهء مربع كه ضلع به هردو طرف حساب مىشود هفت استوانه است كه يكى پايهء مربع است و شش استوانه خيارهدار است . در استوانه اول قطار دوم نوشتهاند استوانهء توبه كه استوانهء ابى لبابه است و در استوانهء دوم استوانهء عايشه نوشتهاند . محراب مبارك در ميان استوانهء سوم و چهارم است كه متصل به استوانهء مخلقه است كه استوانهء چهارم است . منبر مبارك در ميان استوانهء پنجم و ششم است و استوانهء حنانه در قطار ثانى است كه استوانهء پنجم است و محاذى پلهء اول منبر مبارك است . حد حرم قديم در طول هفت ستون است و حد حرم جديد نه ستون است . حرم قديم كه روضهء مباركه و فضاى مسجد بوده است چهل و دو استوانه است و حد حرم جديد كه بعدا خلفا به مسجد زياد كردهاند پنجاه و چهار ستون است . اصل ضريح و گنبد مطهر از قايتباى است كه يك طرف شبكهء برنجى دارد و سه طرف فولادى است كه رنگ سبز كردهاند و بر شش حجره طولا و سه حجره عرضا شامل است كه چهار از اين ، چهارپايه محكمى است كه در چهار طرف دارد و بنيان گنبد مطهر قبر مبارك است كه گنبد مطهر بالاى آن چهارپايه است و چنان محكم و بزرگ است كه پايهء طاق مسجد را هم بر روى آن گذاشتهاند و تخمينا دو ذرع در دو ذرع مىشود كه از سنگ است و دو پايهء ديگر خانهء حضرت فاطمه عليها السلام است و قبر مبارك ايشان . باقى اراضى كه اضافه شده مرحوم سلطان عبد المجيد خان داخل كرده . زمينهاى پست و بلند را تسطيح كرده است . اكنون تمام استوانههاى حرم مبارك و اطراف صحن مبارك دويست و پنجاه و شش ستون است . در ديوارها هم نصفه ستونهاى مرّبع است كه آن خارج از اين حساب است . در روضه مبارك هم چند ستون است .
حرم مبارك پنج در دارد : باب السلام و باب الرحمه در طرف مغرب است . باب توسط كه
سفرنامه فرهاد ميرزا ( فارسى ) — صفحة 149
مساهمون: غلام رضا طباطبايى مجد
ص١٤٩