روز سهشنبه هشتم ذى القعده :
شب گذشته از تفضلات مالك الملك حركت فلك به ملايمت و هوا به سلامت بود . شب گذشته چهار ساعت از شب رفته از خليج سويس درآمده داخل درياى احمر شديم . از سويس تا جزيره شدوان يكصد و هفتاد ميل است . از اين خليج سويس است كه حضرت موسى به حكم رب جليل با قوم بنى اسرائيل در سال يك هزار و چهارصد و نود و دو قبل از ميلاد عبور فرمودند و فرعون خذله الله و اتباع او از آب به آتش رفتند ،
« فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ بِجُنُودِهِ فَغَشِيَهُمْ مِنَ الْيَمِّ ما غَشِيَهُمْ »
،
« لطف حق با تو مداراها كند * چون كه از حد بگذرد رسوا كند »
كوه سينا و حورب در ما بين خليج عقبه و خليج سويس است . اين اراضى مقدسه به شكل مثلث واقع شده و منتهى اليه او از طرف جنوب كه به درياى احمر مىرسد دماغه رأس محمد است .
جزيره شدوان در عرض [ كزل ] بيست و هفت درجه و سى دقيقه و در طول [ لد ] سى و چهار درجه و صفر دقيقه واقع است . در ما بين شمال و مغرب شدوان چند ساحل جزيره كوچك است كه در نقشهها « 1 » به علامت نقطه معلوم مىكنند . وقتى كه مىگذشتيم همهء آنها و شدوان به طرف يمين افتاده بود . شدوان جزيره بىآب و علف و كوهسار سنگلاخى است . مسكن مارهاى قوىهيكل است . طول اين جزيره تقريبا دوازده ميل و عرض او چهار ميل است .
از سويس تا شدوان در دريا سه جا فنر چراغ است كه براى هدايت ملاحان ساختهاند . فنر آخرى كه شدوان بيست و پنج ميل است از غرايب صنايع است . اين فنر يك صد و بيست و پنج فوت ارتفاع از سطح دريا دارد كه تقريبا چهل ذرع عراقى مىشود . از بن تا كلهء فنر يك صد و چهل فوت است و اطراف او اطاق بلور است . هيجده فوت قطر او است . در اين فنر مقررا چهار نفر مستحفظ است كه يكى در عرض سال به نوبت سه ماه مرخص است و آن سه نفر ديگر شبى چهار ساعت به نوبت مواظبت فنر را دارند . فنر در يك دقيقه در دايرهء خود مىچرخد كه در همه اطراف پيدا مىشود و اگر احيانا آب تمام بشود اسباب دارند كه از آب دريا تقطير كرده آب شيرين مىگيرند . چنان روشن است كه از همهء اطراف از بيست و پنج ميل راه پيدا است . آن چهار نفر بجز خرج خوراك و شراب ، هر ماهى دو نفر آنها كه رئيس است بيست و پنج ليره ، يكى بيست ليره و يكى پانزده ليره مواجب دارند . فنر ديگر در بحبوحهء دريا است كه عربان آن مكان را ابو الكيزان گويند و به انگليسى دىدلس مىگويند . ارتفاع اين فنر از سطح دريا شصت و يك فوت و عرض آن مكان كه فنر نصب كردهاند از چهارده فوت است . انحراف قطبنما در اين دريا به قدر پنج درجه است . اين فنر در عرض بيست و چهار درجه و در طول سى درجه است .
اين دو فنر كه در ميان دريا ساختهاند بر كمال دانش بنى نوع انسان دلالت دارد و در علم بحرپيمائى و كشتىرانى بغايت كمال رسيدهاند . در آن علم شخص اول و مشاراليه معول در ميان دول دولت انگليس است .
هامش
( 1 ) متن : نقشها .