تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه فرخ خان امين الدوله ( مخزن الوقايع ) ( فارسى ) — صفحة مقدمه 22

مساهمون:

صمقدمه ٢٢
امير صيد محمد خان را بحكومت هرات و لقب ظهير الدوله مفتخر ساخته هدايائى بهمراه « ميرزا احمد خان فراهانى » ناظم ديوان پسر « محمد رضا خان فراهانى » وزير تبريز و « عبد الرسول خان » مهندس نوادهء نظام الدوله صدر اصفهانى « 1 » براى او فرستاد و اين دو كه بخصوص حامل فرمان حكومت هرات بودند بهمراهى فرستادگان صيد محمد در پنجم محرم 1268 بسوى هرات عزيمت كردند . سياستى كه از طرف امير براى احراز تفوق و تقويت نفوذ و تسلط ايران بر هرات و افغانستان با آنهمه كارشكنىهاى اجانب اعمال ميشد تا وقتى ثمربخش بود كه امير روى كار و زنده بود ولى همين كه صدارت به ميرزا آقا خان صدر اعظم نورى رسيد ورق برگشت و چون وزيرمختار انگليس از چنگ امير و سماجتها و پافشارى او خلاص شد ، با توجه باينكه هنوز ميرزا آقا خان بر كار خود مسلط نشده بود مسئلهء هرات از طرف او عنوان شد و يقول نويسندهء كتاب اميركبير و ايران كلنل شيل وزيرمختار انگليس از ميرزا آقا خان پاداش رساندن او را بمقام صدارت طلب كرد كه هرات به حالت استقلال خود باقى بماند . . . » 15 ربيع الثانى 1269 . از طرف ديگر دولت انگلستان با شفيع خان شارژه دافر ايران مقيم لندن ترك مراوده و صريحا به او پيغام كرد كه تا امر هرات را اولياى دولت ايران با كلنل شيل نگذرانند افتتاح مراوده نخواهد شد . ميرزا آقا خان نورى نيز براى بقاء بمقام صدارت فورا با نمايندهء دولت انگليس قرارنامه‌اى امضا كرد كه بموجب آن : اولا - دولت ايران متعهد شد كه وجها من الوجوه قشون به خاك هرات نفرستد مگر در وقتى كه قشونى از خارج بر سر هرات بيايد يعنى از سمت كابل و قندهار .
هامش
( 1 ) - همان مرجع ص 615 . عنوان علمى عبد الرسول خان مربوط بدوره‌هاى بعد است زيرا ظاهرا او آنوقت از محصلين دار الفنون بود .