بود آورد كه « الحمد للّه سد بسته شد و طريق بگشود ، حال نذر همايونى را از آنجا محمول داريد و چنان بياييد كه روز دوشنبه پانزدهم محرم وارد دار السلام بغداد شويد . هرگاه احترام محرم نبود عرض مىكردم كه غرهء آن ماه به واسطهء اين خبر ، عيدى سعيد شد و نسبتش به عيد از ادب بعيد نيست ، كه مژدهء وصول دولت خاكبوسى آستانهء مقدسهء ائمهء انام عليهم السلام اسعد اعياد است . فورا فرستادم دواب مكارى را از علفچر آوردند و روز [ سه ] شنبه دوم [ محرم ] بعد از ظهر از آنجا روانه شديم .
و اما بابا يادگار . خود اين خانهزاد از شدت افسردگى حالت آن نداشتم كه بروم و تفتيش اين مطلب و سير آن مقام لازم بود . لهذا ميرزا محمد حسين را فرستادم رفت ، يك شب ، آنجا بود و بازآمد . مذكور داشت از اينجا [ تا بقعهء بابا يادگار ] راه بدين طريق است كه از دامنهء دالاهو تا سه فرسنگ رو به جنوب جميعا كوه و جنگل است و پنج رودخانه از كوه به جانب جلگهء ذهاب جارى است . همهجا ايلات گوران و جاف افتادهاند . بعد به دامن [ كوه ] بانزرده مىرسد . از آنجا به دره [ اى ] كه روبه مشرق است مىرود . در زاويهء دالاهو و بانزرده درّه [ اى ] به شكل هلال واقع است . عرضا [ و ] طولا از هر طرف سه هزار ذرع بعضى جاها كمتر مىشود . در وسط آن محوطه [ و ] متّصل به كوه شمالى زمينى است خروجى ، مسطح و سبز ، تخمينا صد ذرع در هفتاد ذرع . در نهايت آن زمين بقعهاى است از سنگ و گچ ، و كوچك [ است ] ، و در آن زمين مسطح جلو بقعه درختهاى سرو و بيد است . مقابل بقعه در طرف شمالى آن زمين ، از سنگ و خشت و گل ، عمارتى درويش خادم آنجا خود ساخته است كه اسمش درويش خاكى است ، و طايفهء اهل حق اين بابا يادگار را مظهر جناب خامس آل عبا عليه الاف التحيه و الثنا دانند . گويند بعد از مقدمهء شهادت در آنجا تشريف آورد و سالها آنجا بود . و از ميان كوه شمال و مغرب آن دره چشمهاى است . گويند بابا يادگار به دست خود آن چشمه را برآورده . معروف به چشمه غسلان است . زياده از يك سنگ آب از آن چشمه برمىآيد . مانند آب سلسبيل گوارا و سرد و صاف . به آن خوبى آب هركس ديده است مىگويد آب نديدهام . و طايفهء مزبوره داود را هم مظهر حضرت ثامن الائمه ، على ابن موسى الرضا عليه السلام ، دانند و گويند براى ايشان مرگ و حياتى نيست . هميشه در ميان خلق هستند ، و در آنجا چند درخت چنار نزديكى چشمه غسلان است . گويند مكان رجال الغيب آنجا است .
سهشنبه دوم محرم ، صبح بنه را روانهء ذهاب نموده و ناهار را آنجا خورديم . بعد از ظهر هديهء همايونى را حمل نموده به اتفاق ملك نياز خان و همراهان روانه شديم .
از بزميرآباد الى ذهاب همهجا دره و اتلال است . زمين سبز و اشجار خرم . از هر دره آبى جارى است . اطراف رودخانهها از بوتهء خرزهره چنان بود كه گويا در دو طرف آب ، طاوس
سفرنامه عضد الملك به عتبات ( فارسى ) — صفحة 104
مساهمون: عليرضا عضد الملك
ص١٠٤