( 1 )
3 - استقرار دولت
چون مراسم بيعت پايان يافت امام به تنظيم امور حكومت پرداخت و كارگزاران دولت را تعيين فرمود و افراد خوشنام و شريف از مؤمنان راستين و شايستهكاران مسلمين را برگزيد و فرمانهاى انديشمندانهاى صادر كرد و صد در صد بر حقوق سپاهيان افزود چنان كه پدرش على ( ع ) هم در جنگ جمل چنين كرد .
و اين اقدام نخستين امام كه نشان دهندهء بخشايش و نيكى و احسان او بود ، دلها و شمشيرهاى ارتش را بفرمان آورد چنان كه ابن كثير مىنويسد ( مردم او را بيشتر از پدرش دوست مىداشتند ) « 1 »
همچنين در استوارى بنيان دولت و سامان سامانبخشى به امور حكومت و استقرار و نگهدارى آن ، تلاشهائى اساسى معمول داشت و در سخنان خود بمردم و مسئولين امور ، لزوم اطاعت از مقام خلافت را يادآورى ميكرد و آنها را بفرمانبردارى و همكارى برمىانگيخت زيرا او از خاندان پيامبر و حلقهاى از زنجيرهء گرانبهاى دودمان رسول بود كه پيغمبر براى امتش بيادگار گذاشت .
امام پيروانش را از فريب و دروغ و نيرنگ معاويه و شنيدن سخنان ناهنجار و دعوتهاى نابكارانهء او بر حذر ميداشت و به همگامى و يگانگى و همآهنگى دعوت ميكرد ، تا بر ضد دودمان خيانت شعار معاويه كه اساس اسلام را تهديد ميكردند و حيات مجتمع اسلامى را بخطر مرگ انداخته بودند ، به پيكار برخيزند و آنها را از سر راه مسلمانان بردارند
( 2 )
4 - اشتباهات تاريخى
بعضى از مورخين و همچنين نويسندگان معاصر دربارهء بيعت امام حسن بر اثر كمى آگاهى و عدم تحقيق دچار اشتباهاتى شدهاند
هامش
( 1 ) - البداية و النهايه ج 8 ص 41