بذكر بعضى از آنها پرداختهاند و ديگر شرايط را مورخين ديگر نوشتهاند ولى همگى اقرار دارند كه تمام مقررات صلح را نقل نكردهاند .
( 1 ) اينك مجموعهء شرايط :
1 - واگذارى خلافت بمعاويه به شرطى كه بكتاب خدا و سنت پيامبر « 1 » و روش خلفاى شايسته عمل كند « 2 » .
2 - معاويه حق ندارد براى خود جانشينى برگزيند و پس از او خلافت به حسن « 3 » و بعد از او به حسين بايد برسد « 4 » .
3 - همهء مردم در هر رنگ و نژادى كه هستند از امنيت كامل برخوردار باشند و معاويه بايد از آنچه پيشتر كردهاند درگذرد و هيچكس را ببهانهء دشمنىهاى گذشته كيفر ندهد و با مردم عراق بخشونت رفتار نكند « 5 » .
4 - معاويه حق ندارد خود را امير المؤمنين بنامد « 6 » .
5 - در حضور معاويه اقامهء شهادت نشود « 7 » .
6 - به امير المؤمنين دشنام ندهد « 8 » و از حضرتش جز به نيكى ياد نكند « 9 » .
هامش
( 1 ) - اين ماده در پيمان نامهاى كه بيان كرديم ياد شده و ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغه 4 / 8 ، آن را آورده است .
( 2 ) - البحار 10 / 115 ، النصائح الكافيه چاپ دوم ص 159 كه از كتاب فتح البارى و صحيح بخارى نقل شده است .
( 3 ) - الاصابه 1 / 329 ، طبقات الكبراى شعرانى ص 23 ، حيات الحيوان دميرى 1 / 57 ، تهذيب التهذيب 2 / 229 ، تهذيب الاسماء و اللغات 1 / 199 ، ذخائر العقبى ص 139 ، الامامة و السياسة 1 / 171 ، ينابيع الموده ص 293 و در اين كتاب آمده است كه خلافت بعد از معاويه به آراء شوراى مسلمين باشد .
( 4 ) - عمدة الطالب جمال حسنى ص 52
( 5 ) - دينورى ص 200 ، مقاتل الطالبيين ص 26
( 6 ) - تذكرة الخواص ابن جوزى ص 206
( 7 ) - اعيان الشيعة 4 / 43
( 8 ) - نفس المصدر
( 9 ) - مقاتل الطالبيين ص 26 ، شرح نهج البلاغه 4 / 15