گسترش يافت ( 1 ) و گروهى از فقها و قضات و حكمرانان به اين طريق رفتند و خطرى بزرگ از سوى قراء رياكار و مستضعفان انجام ميگرفت كسانى كه به عبادت و پارسائى تظاهر ميكردند ولى به جعل احاديث مىپرداختند تا به حكومتهاى وقت نزديك شوند و بهرهء كافى ببرند و به پولهاى زياد و املاك فراوان دست يابند ، اين احاديث بالاخره بدست راويان متدينى كه دروغ و بهتان را جايز نميدانستند رسيد و آنها چنين احاديثى را گرفتند و پذيرفتند و در كتابهاى خود نوشتند و آنها را درست و حق دانستند و اگر ببطلان اين روايات آگهى داشتند مسلما بنقل آنها نمىپرداختند » « 1 » .
كتابها از اين احاديث مجعول پر شد و با اسرائيليات « 2 » و خرافههاى ابى هريره درآميخت و زيانهائى فراوان براى اسلام ببار آورد و شريعت متعالى اسلام را آلوده كرد و موجب تباهى معتقدات مسلمانان و پراكندگى اجتماع آنها شد .
بدون شك اگر خلفا بجمع آورى و نگارش احاديث پيامبر ، اهتمام ميورزيدند ، امت مسلمان از چنين اختلافها و فتنههائى بر كنار ميماند ولى آنها اين كار را نكردند بلكه ابو بكر بعضى احاديث پيغمبر را جمع كرد و آتش زد « 3 » .
عمر هم كه بعد روى كار آمد دربارهء جمعآورى احاديث پيغمبر ، با صحابه به مشورت پرداخت و همگى آن را لازم دانستند عمر مدتى در اين باره انديشيد ولى بعدا تغيير عقيده داد و گفت « چنان كه ميدانيد دربارهء تدوين كتابى از سنتها و سخنان پيغمبر با شما گفتگو كردم ولى
هامش
( 1 ) - شرح ابن ابى الحديد 3 / 16
( 2 ) - اسرائيليات خرافاتى است كه منافقان يهودى كه به ظاهر اسلام آورده بودند جعل كردند و در رأس آنها كعب الاحبار قرار داشت .
( 3 ) - تذكرة الحفاظ 1 / 5