انگيزى را آغاز كرد و بهمهء وسائل دست برد تا مقدمهء سپاه را بهم ريزد و هماهنگى آنها را در هم شكند و روحيهء سپاه را تضعيف كند و در اجراى چنين نقشهء شيطانى خائنانهاى به ايجاد ترس و پخش دروغ در ميان سپاهيان امام پرداخت و آنها را به نافرمانى و سركشى وادار كرد كه بعضى از آنها را به اين شرح بازگو مىكنيم :
( 1 )
اعزام جاسوسها
نخستين دسيسهء خطرناك معاويه براى ايجاد فساد در سپاه امام ، اعزام جاسوسان و خبرگزاران بود تا لشكريان را بترسانند و به - سستى و پستى كشانند و در اين ماجرا همگى يك سخن چنين مىگفتند :
« حسن طى نامههائى معاويه را به صلح دعوت كرده است پس چرا شما خود را بكشتن مىدهيد ؟ ) « 1 »
اين دروغ و بهتان بزرگ ، موجى از سراسيمگى و ترس در ميان سپاهيان برانگيخت و روح تمرد را در واحدهاى لشكر پديد آورد .
( 2 )
پخش رشوه
معاويه ، تنها به اين كار تخريبى اكتفا نكرد بلكه اقدامى خطرناكتر انجام داد و دل و دين ارزان سرداران سپاه و بزرگان مقيم مسكن را با پولهاى گزاف خريدارى كرد و واگذارى پستهائى حساس را به آنها وعده داد . آن نامردمان هم دعوت او را مىپذيرفتند و بجانبش ميرفتند و در تاريكى شب و روشنائى روز به سپاهيانش مىپيوستند ، عبيد اللّه هم گزارشهاى هر روزه را به امام ميداد « 2 » .
هامش
( 1 ) - شرح نهج البلاغهء ابن ابى الحديد
( 2 ) - شرح نهج البلاغهء ابن ابى الحديد 4 / 215