( 1 ) در متون تاريخى حوادث دردناكى به چشم مىخورد كه دلها را آب مىكند و دردها و حسرتها ببار مىآورد و اين حوادث منشأ آثار دردناك و پديدهء تبهكارىهاى سياهى است كه براى بشر سختىهائى فراوان بمانند گسترش ستم و نشر نامردمى و پايمال شدن حق و نابودى دادگرى ببار آورده است و جانكاهترين و سياهترين حوادث ، پيروزى ستمكاران بر پيشوايان حقيقت و عدالت است كه نيروهاى اصلاحى را از كار بازمىدارد و ارزشهاى انسانى را در هم مىكوبد و سركشى و ستم را در سرزمينها مىگسترد .
يكى از نمونههاى بارز اين حوادث دردناك و سياه كه به زشتترين صورتى در تاريخ اسلامى بوقوع پيوست داستان نبرد امام حسن با معاويه است كه منجر به چيرگى معاويه گرديد و نيروى ضد اسلامى و قدرت سركش مخالف مسلمين به قهر و غلبه ، پيروز گرديد و مبادى متعالى انسانى را كه اسلام بركشيده و برآورده بود ، بشكستى دردناك كشانيد .
اين از بىارزشى و پستى دنياست كه معاويه بر فرزند و ريحانهء پيامبر غلبه كند و او را از حقى كه شايستهء آن است براند و خود بر دوش مسلمانان به نام اسلام سوار شود همان اسلامى كه او از بزرگترين دشمنانش بوده است .
پيروزى ظاهرى معاويه زائيدهء علل و عواملى فراوان است و
حياة الإمام الحسن بن على ( ع ) ( زندگانى حسن بن على ع ) ( فارسي ) — صفحة 119
مساهمون: فخر الدين حجازى
ص١١٩