( 1 ) « پسر عمويم ، دوازده هزار نفر از سواران دلير و قاريان قرآن را به همراه تو ميفرستم كه هر يك مرد آنها با گروهى ميتواند برابرى كند ، با آنها راه بيفت ولى با آنان نرمخو باش و با روى باز و بالهاى مهربانى به آنها نزديك باش زيرا آنها باقيماندهء ياران معتمد امير مؤمنانند ، به حركت خود تا شط فرات ادامه ده و از آن بگذر ، تا به نزديك سپاهيان معاويه برسى و آنها را از حركت بازدار تا من بيايم ، كه من با شتاب از دنبال تو فرا مىرسم و هر روز گزارش امور را به من برسان و با قيس بن سعد و سعيد بن قيس در كارها مشورت كن ، چون در برابر معاويه قرار گرفتى آغاز بجنگ مكن و اگر او به نبرد پرداخت تو هم با او مبارزه كن ، چنانچه در جنگ كشته شدى قيس بن سعد فرماندهى سپاه را بر عهده گيرد و در صورت مرگ او سعيد بن قيس عهدهدار فرماندهى سپاه خواهد بود . » اين سفارش ، متضمن مسائل زير است :
( 2 ) 1 - آگهى فراوان امام بر امور دولت و حكومت ، زيرا امام سفارش مىكند كه با سپاهيان به نرمى و مهربانى رفتار شود و سپاهيان را به نيكى مىستايد كه آنها از ياران وفادار و مورد اعتماد امير المؤمنين هستند و فرماندهى سپاه بايستى خوشروئى و عاطفهء گرمى به آنها ابراز دارد تا ايمان و اخلاص سپاهيان نسبت به دولت اسلامى افزايش يابد و طبيعى است چون گروه رزمندگان به حكومت خود اخلاص ورزيدند و بسياستش ايمان آوردند ، پابرجاى مىمانند و دژ استوارى را تشكيل ميدهند كه دشمن خارجى نميتواند به آن رخنه كند و از تباهى و تفرقهء داخلى هم بر كنار مىماند و موجبات پايمردى و استقامتش فراهم مىشود .
( 3 ) 2 - به عبيد الله فرمان مىدهد كه آغاز بجنگ نكند و بر معاويه در نبرد پيشدستى نكند و بگذارد جنگ از جانب معاويه شروع شود زيرا معاويه از مصاديق سخن خداوند است كه در قرآن فرمود :
« در راه خدا با كسانى بجنگيد كه با شما مىجنگند و هرگز
حياة الإمام الحسن بن على ( ع ) ( زندگانى حسن بن على ع ) ( فارسي ) — صفحة 103
مساهمون: فخر الدين حجازى
ص١٠٣