سنهء 1144 .
زمانى كه نادر شاه بر لشكر افاغنه استيلا يافت ، عمارات شاهعباسى را خراب نموده آتش زدند . بعد [ آن ] را به فرمودهء نادر شاه چهلستون بنا كردند . و پاره [ اى ] نقاشكارى را آقا محمد شاه نموده است . و درخت مركبات و سرو بسيار دارد با چهار درخت كاج . و سمت شرقى باغ چهلستون يك حوض دارد [ كه ] مشهور [ به ] حوض هشتكنج است . و دروازهاى هم دارد . داخل مىشوى پلّه است ، بالا مىرود به باغ ديگر كه تپهباغ مىگويند كه در چهار كنج چهار برج [ دارد ] . و درختهاى مركبات و شش درخت سرو و يك باب حمام و عمارت است . و در وسطش چهار پايهء آجر است كه در عهد شاه عباس تالار بود . و سمت قبله پهلوى برج شرقى ، درى دارد كه چهل پنجاه پله سرازير بايد رفت كه طرف راست مشهور [ به ] باغ زيتون است كه در اين زمان يك درخت زيتون ندارد . و سمت شرقيش مشهور [ به ] چشمه - باغ است كه هفت مرتبه [ است ] و آبشار [ دارد ] و از ميان عمارتش چشمهء آب زلال صاف پاكيزه از چهار سمت روان است . و عمارت بسيار پاكيزهء بىمثل ساخته بودند . و در چهار مرتبهاش نقاشكاريهاى بسيار خوب ، گچبر كه گل و بوته از گچ بريده و رنگ نموده بودند كه الحال خراب و ويران است كه [ در آن ] گاوهاى اشرف منزل دارد . و چند درخت مركبات و درخت جنگلى بسيار [ دارد ] . و روى حصارها درخت انجير درآمده است .
همين اسم چشمه باغ [ بر روى باغ ] مانده است .
ايضا سمت غربى چهلستون كه ديوارش بلند است قدرى سربالا [ است و ] دروازهاى دارد . داخل مىشوى باغ ديگر است كه مشهور [ به ] عمارت اندرونى [ است ] . و حرمخانهء شاه عباس مىباشد كه سه عمارت تو
سفرنامه استرآباد و مازندران و گيلان و . . . ( فارسى ) — صفحة 83
مساهمون: ميرزا ابراهيم
ص٨٣