به نطاق « 1 » مشترى پيوسته صفها و رواقها بر اكناف و اطراف آن با منظرهاى دلگشاى و غرفههاى روحآساى مرتب گشته و در آن قباب « 2 » و مناظر كه رشك غرف « 3 » بيت معمور و سقف مرفوع « 4 » است ، اعماد « 5 » مكين « 6 » و اضلاع رصين « 7 » از جوانب و ارجا « 8 » با فنون آرايش و انواع تكلف و نمايش تزئين [ 1 ] داده ، ايزار « 9 » ديوار و عرصه حوالى از احجار يشم مفروش و در دقت صنعت و حذاقت عمل تماثيل مصور و طلمسات منبت بر آن مبين [ 2 ] و منقوش و روان ارشميدس از تازگى [ 3 ] و عجايب اقليدسات « 10 » متحير و مدهوش ، در زمين رشك خلد برين مشاهده افتاد و نمودار
« إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُها فِي الْبِلادِ
[ 1 ] » « 11 » معاينه گشت ، هركس كه فسحت ساحت اين مكان شنيد و نزاهت اين بنيان ديد متحير بماند و از فضاى روح روحپرور او روح فردوس اعلى معاينه مىگردد .
هامش
[ 1 ] . م : ترتيب .
[ 2 ] . م : مثبت .
[ 3 ] . م و ل : نازكى .
[ 1 ] قسمتى از آيات 7 و 8 سوره 89 .
( 1 ) نطاق : اصطلاح نجوم و هيأت ؛ هريك از اقسام چهارگانه تداوير و افلاك خارجة - المراكز را نطاق گويند ( دهخدا ) .
( 2 ) قباب : ج قبه ، گنبد و هر بناى گرد برآورده ( دهخدا ) .
( 3 ) غرف : ج غرفه ، بالاخانه بر كنار بام ( غياث ) .
( 4 ) مرفوع : بلند داشته شده و برداشته شده ، رفيع ( غياث ) با سقف مرفوع اشاره به آيهء 5 سوره طور مىباشد .
( 5 ) اعماد : ج عمد ، به معنى ستون ( منتهى الارب ) .
( 6 ) مكين : جاىگير و استوار ( دهخدا ) .
( 7 ) رصين : محكم و برجاى ( منتهى الارب ) .
( 8 ) ارجاء : ج رجاء ، به معنى كناره و طرف ( غياث اللغات ) . نواحى ، اطراف ، اناء گوشهها ( دهخدا ) .
( 9 ) ايزار : قسمتى از ديوار كه با آجر يا سنگ يا جز آن بر آرند از زمين تا كف طاقچه زيرين ( دهخدا ) .
( 10 ) اقليدسات : اقليدسى ، هندسه ، كازيميرسكى گويد : اين كلمه نام مهندس معروف يونانى است ولى بعدها در مشرق به معنى هندسه محققا معمول شده است . ( دهخدا ) .
( 11 ) با آن بناى ستوندار كه نظير آن در شهرها ساخته نشده بود .