ديگر لشكرها در حوالى آتشگاه به سواد دشمن مقابل گرديد .
امرائى كه به اصفهان رفته بودند ، بعد از دخول در شهر و تصرف دروازه قاضى احمد صاعدى ، به غوغاى عامهء شهر از چاردانگه و دودانگه ايشان را اخراج كرد .
امرا به اردو معاودت كردند .
روز ديگر كه آغرق ملحق شد ، تعبيه صفوف برآراستند مقابل همديگر بايستادند . در ميمنه اميرزاده اسكندر ، سلطانشاه بود با معصوم وارشيون مقابل شد و بعد از حرب و رد و حملهء بسيار بر دشمن غلبه كرد و از جاى براند و از امراى ساقه كه طوطه مقدم ايشان بود و اكثر اعيان و اصول تومان او سالار و سردارزادگان [ 1 ] فارس بودند ، به يك بار [ حرام نمكى كرده ] با سلطان معتصم پيوستند . [ 2 ] ساقه « 1 » دشمن بدين سبب دلير شد و تا نزديك قول اميرزاده اسكندر بيامدند . امير جنيد كه طوق [ 3 ] همايون نامزد او بود ، بفرمود تا تيرباران كردند . از سهم تير ايشان و تاب سنان جانستان طوطه ، دشمنان پشت دادند و ميمنه و ميسره و قلب و جناح ايشان به يك بار از هم بريخت و هركس آيت فرار بر خود خواندند و اكثر سرداران آذربايجان و عراق دستگير شدند و ايشان را در پى كرده تا به حوالى صفاهان [ 4 ] برفتند و سلطان معتصم در اين حال كه به در اصفهان رسيدند ، اسب خود را از جويى بجهاند [ و چون اسب بر آن طرف جوى جست ] شاهزاده [ 5 ] مرد گران بود ، بر پشت اسب خود را نگاه نتوانست داشت ، به پس افتاد و يكى از لشكريان از عقبش برسيد و سرش را از تن جدا كرد و ملك فخر الدين نطنزى هم در آن روز كشته شد .
فاما قاضى نظام الدين [ 6 ] احمد صاعدى را طوق تعصب در گردن افتاده سرداران اصفهان را بعضى [ 7 ] به وعد و وعيد و رعاياى چهاردانگه و دودانگه از كوتاهانديشى امل دراز در پيش نهاد و چندانچه [ 8 ] ايلچيان متردد شدند و نصايح نمود [ ند ] ، زيادت تاثيرى نكرد و آخر كار بدان انجاميد كه غلات بيرون شهر سوخته شد و خان و مان
هامش
[ 1 ] . م : پيرزادگان ، ل : پسرزادگان .
[ 2 ] . ت : با دشمن پيوستند .
[ 3 ] . م و ل : توپ ( ؟ ) .
[ 4 ] . ت : اصفاهان .
[ 5 ] . ت : معتصم .
[ 6 ] . ت : ندارد .
[ 7 ] . ت : ندارد .
[ 8 ] . ت : هرچند .
( 1 ) ساقه : بازپسينان لشكر ، دنباله لشكر ( آنندراج ) كه به تركى آن را چنداول گويند ( غياث ) . مؤخره الجيش ، يكى از پنج ركن سپاه است و چهار ركن ديگر : مقدمه ، قلب ، ميمنه ، ميسره است .