و مبيت [ 1 ] « 1 » و مفرش مرغان خوش الحان گردد .
بدين امر خطير از امراى كبير : امير عليكاى كوكلتاش و امير موسى و از اصحاب كتاب امير [ علاء الدين ] [ 2 ] على شغانى و باقى اشراف ممالك و عامهء عساكر با عمله و آلات جوى كندن و بند بستن متوجه آن طرف گشتند و چون بدانجا رسيدند ، يا ساقيان به كار و سرداران به كار فرمودن اشتغال نمودند و در مدت اندك از عملى چنان بزرگ كه ما لا كلام « 2 » كار يكسالهء پادشاهى صاحب اقتدار كه با خيل و حشم بسيار و الوس و لشكر بىشمار بدان قيام نمايند ، بود ، به فر دولت ابد پيوند به سهل فرصتى و اندك مدتى به اتمام رسيد .
در سال اول قريب پانصد جفت عوامل بر كار شد و خلايق به زراعت مشغول گشتند و از مجموع اطراف و اكناف جهان مردم به تمدن و توطن آن راغب و مايل شدند و مساجد با رونق و بازارها معمور گشت . حمامات و خانات « 3 » بنياد كرده طرح خوانق و مدارس مىاندازند و اربطه « 4 » و قناطير [ 3 ] « 5 » مىسازند و خلايق در امن و امان مىگذرانند . عرض نهر مرو در اوايل بيست گز گرفتند و در اواخر به پانزده [ 4 ] گز رسيد و عمق آن در مواضعى كه زمين هموار بوده از پنج گز هيچجا كمتر نيست و طول از سربند مرغاب تا به دروازهء شهر كه به دروازهء علمدار [ 5 ] « 6 » معروف است ،
هامش
[ 1 ] . ت : منيب .
[ 2 ] . در نسخه ت در حاشيه آمده .
[ 3 ] . م و ل : مناظر .
[ 4 ] . ت : يازده .
[ 5 ] . ت : علمداران .
( 1 ) مبيت : شب گذراندن و جاى شب گذراندن ( غياث ) .
( 2 ) ما لا كلام : ناگفتى و غير قابل تقرير و بىگفتگو و بىچند و چون و بىچانه ( نفيسى )
( 3 ) خانات ، خان : كاروانسرا ، خانه .
( 4 ) اربطه : رباط ج آن ، ربط و اربطه : كاروانسراها ( معين ) ( عموما به كاروانسراهاى خارج از شهر رباط گفته مىشود ) .
( 5 ) قناطير : مفرد آن قنطره است ، به معناى پل بزرگ ( فرهنگ جامع )
( 6 ) دروازه علمدار : اين دروازه در مجمل نيز آمده است ( ص 183 )