درگزين رسيد ، شيخ حاجى از در [ 1 ] قلعه سلطانيه برخاسته [ 2 ] به طارم « 1 » رفت و خبر [ آمدن ] سلطان احمد « 2 » به تبريز فاش شد و سال سنه تسع [ 3 ] درآمد . بقاياى قضايا در آن سال شرح داده آيد . انشاء الله .
حكايات قضايائى كه در اين سال سنه ثمان و ثمانمايه « 3 » در خراسان به وقوع پيوست . ذكر كشته شدن سلطان حسين و سبب آن [ 4 ]
اميرزاده سلطان حسين كه نبيره حضرت صاحب قرانى - انار الله برهانه - بود ، از مادر و پدرش امير محمد موسى كه برادر تومان آقا « 4 » بود ، و او جوانى
هامش
[ 1 ] . ل : « در » ندارد .
[ 2 ] . ل ، ت : برخواسته .
[ 3 ] . م و ل : سبع .
[ 4 ] . ت : « ذكر كشته شدن سلطان حسين و سبب آن » ندارد .
( 1 ) طارم : اين موضع ظاهرا همان دهستان طارم بالا و طارم پايين است كه از دهستانهاى شهرستان زنجان مىباشد . ( فرهنگ آباديها ص 302 ) .
( 2 ) احمد جلاير يا احمد ايلكانى ( ولد سلطان اويس و چهارمين پادشاه از سلسلهء ايلكانى ) بعد از فتح تبريز و قتل سلطان حسين برادر خود ( 784 ) بر تمام حكومت پدر متصرف شد و تا 813 ه . از بغداد تا تبريز حكومت داشته است و بارها با تيمور جنگ كرده است . . . آخر سلطان احمد در 813 ه . به حكم قرا يوسف . . . در تبريز كشته شد و در كنار مدفن سلطان حسين برادر خود در عمارت دمشقيه مدفون گرديد . حكومت جلايريان با مرگ وى به اختتام رسيد . . . در علم رمل و موسيقى مهارتى داشته . . . ليكن غايت ظالم و سفاك بود . . . ( تعليقات تذكره روضة السلاطين ص 267 ، دربارهء شعر و شاعرى او در همين تذكره ص 65 و - بيانى - تاريخ آل جلاير ص 70 و نيز - بخش اضافات )
( 3 ) ثمان و ثمانمايه : سال 808
( 4 ) از زنان تيمور كه بعد از مرگش به امر خليل سلطان در زوجيت امير شيخ نور الدين درآمد و پس از قتل امير مذكور ، شاهرخ به صبران كس فرستاد و تومان آقا را به خراسان آورد و تجليل فراوان نمود و همچنان برقرار تيمور مال و متوجهات قصبهء كوسويه و مال قصبهء بحريه به ولايت خبوشان را بر او مقرر داشت ، كلاويخو كه در مجلس ضيافت تيمور زنان او من جمله تومان آغا را ديده شرحى از لباس و خانواده او ذكر كرده و نوشته كه زن دوم تيمور بوده و عنوان خانم كوچك داشته ( تعليقات احسن التواريخ ص 655 ) .