نسخهء كتابخانهء فاتح عبارات عربى را عموما به تمام و كمال داراست و چگونگى نوشتن كلمات نشان مىدهد كه اطلاعات كاتب نسبت به زبان عربى بيش از زبان فارسى بوده و شايد به همين علت باشد كه اشتباهاتى در متن نسخه به چشم مىخورد . در نهايت ، مىتوان گفت كه در اين تصحيح دو نسخهء « م » و « ت » مكمل يكديگر بودهاند . مرحوم استاد مينوى از نسخهء « ت » براى كتابخانهء دانشگاه تهران ميكرو فيلم تهيه بود . چاپ عكسى اين ميكرو فيلم در شش مجلد افتادگىهايى دارد .
سوم . نسخهء كتابخانهء ملك به شمارهء 4163
نسخهاى است به خط نستعليق كه ربع سوم مجمع التواريخ نيز ضميمهء آن است .
قطع اين نسخه رحلى است با 41 سطر در هر صفحه و عناوين آن با رنگ قرمز است و « ملا محمد مهدى آقا بابا الشهميرزادى » آن را در سال 1272 براى بهاء الدوله استنساخ كرده است . به نظر مىرسد كه اين نسخه از روى نسخهء « م » استنساخ شده باشد و يا نسخهاى باشد كه شباهت كامل با متن نسخهء « م » داشته است ، گرچه در برخى از موارد با نسخهء « م » نيز اختلافات جزئى دارد كه در حواشى به آنها اشارت رفته است . اين نسخه را با علامت اختصارى « ل » مشخص كردهايم .
چهارم . نسخهء عكسى موجود در كتابخانهء مرحوم پروفسور محمد شفيع در لاهور پاكستان به شمارهء 469 / 430
در صفحهء 388 فهرست مخطوطات شفيع راجع به اين نسخه چنين آمده است :
« مجمع التواريخ السلطانيه يا زبدة التواريخ بايسنغرى » . « 1 » طبق يادداشتى كه از مولانا به جا مانده استنباط مىشود كه وى اين عكسها را از كتابخانهء استانبول فراهم آورده است .
هامش
( 1 ) . بشير حسين . دكتر محمد ، فهرست مخطوطات شفيع ، گردآورى احمد ربانى ، انتشارات دانشگاه پنجاب ، لاهور ، 1972 . اين كتابخانه از مدتها پيش تعطيل شده است .