و غرهء صفر بوقاى با لشكر بيكبار به هزيمت رفتند و لشكر هولاكو خان مظفر و منصور شدند و اباقا خان با لشكر بر عقب ياغى برفت و به خانههاى ايشان نزول كرد .
ناگاه بركاى با لشكر بر سر ايشان تاخت ، و ايشان منهزم گشتند ، و چون آب ترك يخ بسته بود ، به وقت عبور بشكست و لشكر بسيار غرق شد و اباقا خان بسلامت به شابران نزول فرمود و هولاكو خان يازدهم جمادى الاخر به تبريز رسيد و ازين چشمزخم كوفته خاطر شد .
حكايت تفويض ولايات به ولات و وفات هولاكو خان
جملهء ممالك عراق و خراسان و مازندران به فرزند مهين خود اباقا خان تفويض فرمود و اران و آذربيجان به يشموت داد و ديار بكر و ديار ربيعه را به امير قوران سپرد و ممالك روم به عين الدين پروانه و تبريز به ملك صدر الدين [ 182 - ر ] و كرمان به تركان خاتون ، و فارس به امير انكيانو و صاحب ديوانى به شمس الدين محمد جوينى داد ، و چون سال گاو درآمد واقع در ربيع الاخر سنهء ثلث و ستين و ستمائه ( 663 ) رنجور شد و در آن زمان ذو ذؤابهاى مثل اسطوانهء مخروط ظاهر شد و هر شب پيدا مىگشت . چون آن ذو ذؤابه ناچيز شد در شب يكشنبه نوزدهم ربيع - الاخر مذكور وفات يافت .
بيت
چون هلاكو ز مراغه به زمستان گه شد * كرد تقدير ازل نوبت او را آخر
سال بر ششصد و شصت و سه شب يكشنبه * كه شب نوزدهم بد ز ربيع الاخر
و مدت عمر او چهل و هشت سال بود ، و نه سال [ و سه ماه ] در ايران زمين پادشاهى كرد و در كوه شاهو كه برابر دهخوارقان « 1 » است او را دفن كردند و بعد ازو به نه روز مادرش ارتقاق خاتون « 2 » نماند و روز پنجشنبه پنجم جمادى الاخر
هامش
( 1 ) - امروزه آذر شهر گويند از بخشهاى تبريز .
( 2 ) - پ : ارخان خاتون .