شد و به علت تعزيتدادن تمسك نمود ، و در آن ميانه خبر نزول كيوك خان به اردوى خويش به كنار ايمل « 1 » برسيد . ندامت اوتجكين زيادت شد و به يورت خويش مراجعت نمود . فى الجمله قرب سه سال تخت به حسب امر توراكنه خاتون بود به سبب عدم قوريلتاى ، چه حضور اجتماع شهزادگان اتفاق نمىافتاد .
كيوك خان در مورينييل موافق ربيع الاخر سنهء ثلث و اربعين و ستمائه ( 643 ) بر تخت قانى نشست و بعد از سه ماه توراكنه خاتون نماند ، و فاطمه خاتون را به علت سحر كه جهت كوتان كرده و كوتان برادر را خبر داده و مرده ، منافذ زير و بالاى او بدوختند و در نمد پيچيده در آب انداختند ، و قرااغول قايممقام جغتاى شده بود و ييسومنكورا كه فرزند صلبى بود مدخل نمىداد . كيوك خان فرمود كه با وجود فرزند نزاده چگونه وارث باشد و جاى جغتاى به ييسومنكو مقرر داشت ، و جيتقاى را نواخته منصب وزارت فرمود و عبد الرحمن را به ياسا رسانيد ، و قداق اتابك رى عيسوى بود ، دين نصارى قوت گرفت و هيچ مسلمان را ياراى آن نبود كه با ايشان بلند سخن گويد .
و كيوك خان را سه پسر بود : خواجه اغول « 2 » و ناقو ، هر دو را مادر قيمش - خاتون « 3 » بود ، و ناقو را پسرى بود جابات نام . در وقتى كه براق به ايران زمين آمد قايدو اين جابات را با هزار مرد به مدد او فرستاد ، و هوقو مادر او قوى پاى بود و او را پسرزاده توكنه نام هست و پدر او را هم توكنه نام بوده كه باجات و پسر قايدو كه پادشاه آن اولوس بود تماجاميشى مىكرد و قايدو پسر قاشى پسر اوكتاى قاآن بود و كيوك خان بعد از آن لشكرها را به جوانب و اطراف نامزد و روانه گردانيد و خود متوجه بلاد غربى شد . چون به حدود سمرقند رسيد وفات يافت ، و مدت پادشاهى او قريب يك سال بود .
هامش
( 1 ) - جهانگشا ( 1 : 31 ) : ايميل .
( 2 ) - در جهانگشا « اغولغايمش خاتون » زن كيوك خان ضبط شده ، و غايمش همان است كه در اينجا ( چند كلمه بعد ) قيمش خاتون درج شده . ر ك : فهرست جهانگشا ، ج 1 ، ص 249 .
( 3 ) - ر ك : حاشيهء قبلى .