ابن ارسلانشاه بن كرمانشاه بن قاورد بن جغربيك بن داود بن ميكائيل بن سلجوق شلتم بود و در غور سلطان علاء الدين حسين بن الحسن ، و در سيستان نصر بن خلف ، و در مازندران شاه رستم بن على بن شهريار بن قارون ، و در فارس اتابك سنقور بن مودود سلغرى بود [ 155 - ر ] و در همدان اتابك ايلدگز و در آذربيجان اقسنقر احمد ديلمى و در شام اتابك نور الدين و در ديار بكر اتابك قطب الدين مودود كه پدر اتابكان موصل است و در افرنجكور نيكتيه قيصر و در مغرب عبد المؤمن .
و از حوادث كه در آن زمان واقع شد در سنهء ثلث و خمسين و خمسمائه ( 553 ) بغداد غرقشد چنان كه اكثر محلات خراب گشت ، و در شعبان سنهء سبع و خمسين و خمسمائه ( 557 ) سى هزار مرد از گرجيان به شهر دوين « 1 » آمدند از اعمال آذربيجان و زيادت از ده هزار مرد بكشتند و اسير بسيار ببردند و جامع شهر را بسوختند .
چون اتابك شمس الدين ايلدگز شنيد ، به تزوير « 2 » لشكر بسيار جمعكرد و به مدد شاه ارمن پسر سكمان « 3 » قطبى والى اخلاط و پسر اقسنقر صاحب مراغه به انتقام ايشان با پنجاه هزار سوار روان شدند و در صفر سنهء ثمان و خمسين و خمسمائه ( 558 ) به گرجستان رسيدند و يك ماه مصافدادند و در آخر لشكر اسلام ظفريافت و كشش بسيار كردند و غنيمت فراوان آوردند .
و هم درين صفر ميان قضات اصفهان به واسطهء تعصب مذهب جنگ افتاد و هفت روز مصاف بود و هم از جانبين خلقى بسيار به قتل آمدند و خانهها خراب كردند و ملاحدهء قزوين را محاصره كردند .
چنگيز خان در زمستان تونكقوزييل واقع در شهور سنهء تسع و تسعين و خمسمائه ( 599 ) در موضعى كه آن را ثمان كهره گويند بر تخت پادشاهى نشست ، و اللّه اعلم .
حكايت - توجه چنگيز خان به جانب ايران زمين به قصد ممالك سلطان محمد خوارزمشاه
در سال خرگوش واقع در ذوالقعدهء سنهء خمس عشر و ستمائه ( 615 ) چنگيزخان
هامش
( 1 ) - م و با : دوين . در معجم البلدان دوين به فتح اول شهرى از نواحى اران واقع در آخر حدود آذربايجان به شمار آمده است .
( 2 ) - با : بتبريز .
( 3 ) - با : سليمان .